Người Việt quan niệm: “Mùa nào, thức nấy”, có nghĩa là ăn uống nên theo mùa. Thức ăn đúng mùa luôn ngon, từ đó làm cho cơ thể của con người cũng dần thích nghi với các mùa trong năm. Trải qua quá trình thích nghi với môi trường sinh thái, tự nhiên, người Việt ở mỗi vùng, mỗi địa phương đều đúc kết những kinh nghiệm trong ăn uống như vậy, và tổng hợp thành tri thức dân gian. Điều này chứng tỏ rằng con người đã làm chủ được tự nhiên, chứ không còn ở thế bị động, phụ thuộc hoàn toàn vào tự nhiên nữa. Thức ăn theo mùa hình thành thói quen ăn uống cũng như cách chế biến khác nhau theo từng mùa, chẳng hạn: Mùa hè nóng bức, người Việt thường ăn nhiều món ăn nhẹ giúp dễ tiêu hoá như cá, tôm, cua, rau củ quả...,hay chế biến những món có nước để dễ ăn và bổ dung nước cho cơ thể, chẳng hạn như các món canh ăn cùng với cơm, các loại bún với nước dùng...Sản vật cũng được lựa chọn theo mùa: Mùa hè cá sông, mùa đông cá biển.

Văn hoá ẩm thực Việt Nam phản ánh điều kiện môi trường sinh thái của từng vùng với hệ thống động vật và thực vật phong phú: vùng đồng bằng, vùng rừng - núi, vùng sông nước, vùng biển.

• Vùng đồng bằng: cung cấp các sản vật nông nghiệp dồi dào như lúa, gạo, rau củ quả…

• Vùng sông, biển: cung cấp lượng thuỷ, hải sản phong phú. Ngoài hải sản tươi, người Việt còn chế biến, bảo quản dưới dạng khô như: cá khô, tôm khô, mực khô, nước mắm, mắm, v.v…• Vùng rừng - núi: cung cấp sản vật của núi rừng như cà phê, tiêu, thú rừng v.v...

Việt Nam trải dài từ Bắc xuống Nam, địa hình và khí hậu, thời tiết cũng có khác biệt. Ở mỗi miền Bắc, Trung, Nam đều có tất cả các hệ sinh thái như nêu trên, nhưng mỗi miền đều có lợi thế khác nhau và do điều kiện thời tiết có điểm khác nhau nên tạo ra những điểm vừa tương đồng, vừa khác biệt:

• Miền Bắc có châu thổ sông Hồng. Khí hậu thuộc khí hậu cận nhiệt đới ẩm, có 4 mùa: Xuân, hạ, thu, đông, được phân biệt tương đối rõ rệt.

• Miền Nam tuy xa rừng, nhạt biển nhưng có đồng bằng rộng lớn thẳng cánh cò bay, hệ thống sống ngòi chằng chịt nên phong cách ăn uống vùng sông nước có phần nổi trội và trở thành nét tiêu biểu. Miền Nam thuộc khí hậu nhiệt đới xavan, phân chia thành hai mùa rõ rệt, đó là mùa mưa và mùa nắng.

• Miền Trung có dải đồng bằng hẹp nhưng dải biển dài nên phong cách ẩm thực vùng biển chiếm ưu thế. Miền Trung thuộc khí hậu nhiệt đới gió mùa, thường khắc nghiệt hơn hai vùng còn lại, nhất là mùa khô nóng.

Việt Nam thuộc vùng nhiệt đới nóng bức, nên người Việt thường dùng các loại thức ăn nhẹ, ít chất béo, dễ tiêu hoá và cung cấp nước cho cơ thể. Điều kiện sinh thái - môi trường ở Việt Nam dẫn đến cơ cấu bữa ăn, kinh nghiệm chế biến cũng như phong cách ăn uống của người Việt vô cùng phong phú, đa dạng.

#vanhoaviet #amthucvietnamt #vanhoaviet #daytrevanhoaviet #vanhoavietnam #dayconvanhoaviet

Từ chỗ quan niệm nôm na như vậy, đến sáng sớm ngày mùng 5 tháng 5 hàng năm người ta ăn rượu nếp và hoa quả để tiêu diệt sâu bọ. Người xưa còn giải thích rằng: Bọn sâu bọ ở bụng dưới người ta ngoi lên bụng trên, nên chúng ăn phải rượu nếp bị say mềm, rồi ăn phải những trái cây sẽ làm cho chúng bị chết hàng loạt. Theo nền y dược học dân gian cổ truyền, thì mỗi loại trái cây là một loại thuốc giết trừ sâu bọ. Còn đối với trẻ em, vào ngày hôm giết sâu bọ, người ta bôi cho trẻ một ít thần sa, chu sa vào hai bên thái dương và vào bụng nữa; hoặc có người còn hòa với nước cho trẻ uống.

Ngoài ra bọn trẻ con còn được cha mẹ cho ăn các loại hoa quả, cũng có tác dụng để diệt trừ sâu bọ. Người Việt Nam còn sửa cỗ bàn dâng cúng Tổ tiên ông bà và Thổ Công vào ngày Tết Đoan Ngọ. Lễ vật dâng cúng gồm: xôi gà, rượu trà, trái cây các loại, rượu nếp, cau trầu, hương đăng, vàng mã.

Ngày nay, người ta vẫn ăn Tết Đoan Ngọ như xưa, ngoài việc làm cỗ cúng tiến tổ tiên ông bà và Thổ Công ra, nhiều gia đinh vẫn duy trì tục giết sâu họ bằng rượu nếp, ăn trái cây các loại trong ngày Tết Đoan Ngọ. Nhưng mục đích nhăm diệt sâu bọ (vi trùng các loại) vào ngày mùng 5 tháng 5 trong thời buổi bây giờ sâu bọ còn có nhiều tập tục còn mang ý nghĩa tượng trưng mà thôi. Còn mục đích chính là vào Tết Đoan Ngọ, bắt đầu có lúa mới (vụ Chiêm) và đầu mùa trái cây các loại khi đã sang hè. Nên trước khi ăn cơm mới và các loại trái cây đầu mùa, người ta luôn tưởng nhỏ đến ông bà tổ tiên và đem dâng cúng, rồi mới ăn đồ cúng là việc giữ bền phong tục đẹp của cha ông để lại.

Món ăn cổ truyền được dùng khá phổ biến trong ngày Tết Đoan Ngọ đó là món rượu nếp (ăn cả cái lẫn nước nên còn gọi là cơm rượu). Trong ngày Tết Đoan Ngọ, ở nước ta trước đây ngoài tục giết sâu bọ còn có nhiều tập tục khác như: Tục nhuộm móng chân, móng tay, tục khảo cây lấy quả, tục hái thuốc vào giờ Ngọ, tục tắm nước lá mùi, tục đeo bùa túi vải treo ngải cứu để trừ tà cho con trẻ. Tục nhuộm móng chân, móng tay cho trẻ em vào ngày Tết Đoan Ngọ. Xưa kia ở các làng quê, các bà mẹ thường đi hái lá móng tay về làm thuốc nhuộm móng tay, móng chân để trừ tà ma cho con trẻ. Lá móng tay là một loại lá nhỏ hơi dài mọc hoang dại nhiều ở nơi bờ, bụi ven đường hay bờ ruộng. Người ta đem hái loại lá này đem giã nhỏ rồi lấy lá vông bọc lên đầu ngón tay, ngón chân cho trẻ từ tối hôm trước Tết Đoan Ngọ. Đến sáng hôm sau tháo lá bọc ra, thì các móng chân, móng tay đều được nhuộm đỏ hết lượt. Người xưa tin rằng, nhuộm móng chân, móng tay cho trẻ ngoài có tác dụng trừ tà ma ám ảnh, còn có tác dụng ngăn ngừa sâu bọ quấy rối gây bệnh tật cho trẻ em. Tục nhuộm móng tay, móng chân phải chừa ngón tay trỏ không được nhuộm, vì đây là ngón thần chỉ của mỗi người, thì mới có tác dụng hữu hiệu.

Theo Nguyễn Quang Lê.

Share

#vanhoaviet #daytrevanhoaviet #tetdoanngo

Dựa trên những dữ liệu từ thực nghiệm, Piaget xây dựng học thuyết về sự hình thành và phát triển trí tuệ trong đó có ngôn ngữ. Học thuyết này coi trí tuệ là sự phối hợp các hành động bên trong của chủ thể, đó là những thao tác. Theo ông, trí tuệ không bất biến mà phát triển theo từng cấp độ, phụ thuộc vào từng giai đoạn và các thời kì hòa nhập kế tiếp nhau bởi các điều kiện sinh lí của sự phát triển. Nó là sản phẩm tác động qua lại giữa chủ thế và môi trường.

Theo J. Piaget, sự xuất hiện, phát triển của trí tuệ và ngôn ngữ là kết quả của hai cơ chế cơ bản: đồng hoá (assimilation) và điều ứng (accommodation). Đồng hóa là sự thống nhất thông tin mới vào cấu trúc tinh thần đang có sẵn. Có thể hiểu, cơ thế đồng hoá những yếu tố của môi trường vào những cấu trúc có sẵn của mình. Điều ứng là sự thay đổi một cấu trúc tinh thần để thu vào thông tin mới. Điều đó có nghĩa là có sự điều chỉnh những cơ cấu ấy để thích ứng với những biến đổi của môi trường. Khi hai quá trình này cân bằng là đã có sự thích nghi và ở mỗi thời kì tạo ra những cơ chế và cơ cấu đặc biệt. Chính nhờ cơ chế đặc biệt này mà trí tuệ con người được phát triển.

Sau hơn 30 năm nghiên cứu, Piaget đã xác định có bốn giai đoạn trong lịch sử phát triển trí tuệ và ngôn ngữ của trẻ em, mỗi giai đoạn lại chia thành một số thời kì. Ngày nay, có thể nói, hầu hết các nhà tâm lí học mặc dù còn chưa đồng ý về một số nội dung hay trong sự xác định nguyên nhân phát triển, đều nhất trí với J. Piaget về việc phân kì đại cương với những đặc trưng chủ yếu từng thời kì. Bốn giai đoạn lớn của sự phát triển ngôn ngữ (trí tuệ) của trẻ em là:

• Giai đoạn vận động - cảm giác (từ 0 đến 2 tuổi): Đây là giai đoạn trẻ nhận biết thế giới thông qua sự phối hợp cảm giác và vận động.

• Giai đoạn tiền thao tác (từ 2 đến 7 tuổi): Lúc này, trẻ đã có thể nhận biết thế giới qua các biểu tượng, đặc biệt là biểu tượng bằng ngôn ngữ.

• Giai đoạn thao tác cụ thể (từ 7 tuổi đến 11 tuổi): Trẻ có thể hiểu được thế giới theo cách lí luận hơn là tri giác đơn giản thông qua các ý niệm về đối tượng bên ngoài.

• Giai đoạn tư duy logic/trừu tượng (từ 11 tuổi trở đi): Trong giai đoạn này, trẻ có khả năng khái quát hóá các ý tưởng và các điều trừu tượng. Trẻ có khả năng đưa ra kết luận từ những giả thuyết thay vì chỉ dựa hoàn toàn vào quan sát thực tế. Trí tuệ đứa trẻ đã đạt tới mức phát triển hoàn chỉnh.

  

• Thuyết nhận thức cho rằng sự phát triển của ngôn ngữ được sự phát triển nhận thức chuẩn bị và hậu thuẫn. Đối với Piaget, năng lực ngôn ngữ được xem là một phần năng lực biểu tượng phổ thông nhất, phức hợp hơn cả so với trò chơi tượng trưng (1) sự bắt chước trì hoãn (2) vẽ…(Sự xuất hiện của ngôn ngữ là vào cuối thời kì vận động trở đi, nhờ vào sự hậu thuẫn của năng lực biểu tượng/tượng trưng (là năng lực dùng một sự vật khác thay thế cho một sự vật ở trong suy nghĩ, và dùng ngôn ngữ để biểu hiện, làm tai hiện được sự vật không có ở trước mắt).

________________________________________________________

1. Trò chơi tượng trưng (symbolic play): Chơi tượng trưng là khả năng trẻ em sử dụng đồ vật, hành động hoặc ý tưởng để đại diện cho các vật thế, hành động hoặc ý tưởng khác khi chơi. Một đứa trẻ có thể đẩy một khối xung quanh sàn nhà như một chiếc xe hơi hoặc đặt nó vào tai của mình như một chiếc điện thoại di động.

2. Sự bắt chước trì hoãn (delayed imitation): Việc bắt chước trì hoãn, sao chép cử chỉ hoặc hành động sau một thời gian trì hoãn, có thể được coi là dấu hiệu của quá trình chuyển đổi hướng tới khả năng tinh vi hơn nhằm kiểm soát và tham gia linh hoạt vào giao tiếp. Có bằng chứng cho thấy trẻ sơ sinh có khả năng bắt chước trì hoãn các hành động hướng đối tượng, bắt đầu từ lúc trẻ 6 tháng tuổi.

Theo Tiến sĩ Đinh Thanh Tuyến

Share

Nhìn trước nhìn sau, có thể nói rằng, người Việt không ai không thích tranh dân gian. Ra đời để phục vụ đời sống tinh thần của người dân lao động, từ xưa tranh dân gian đất Việt đã đạt đến trình độ cao về cả chất liệu và tính thẩm mỹ. Không chỉ người lớn mê mẩn đem tranh về treo trong nhà ngày Tết hay thờ cúng long trọng trên bàn thờ, những tranh Đông Hồ, tranh Hàng Trống đẹp rực rỡ đầy đặn cũng là ước ao của bao đứa trẻ ngày nhỏ theo chân mẹ cha dạo chợ.

Đặc biệt, phong cách vẽ dân gian luôn có tính trang trí rất cao. Đem nét ấy vẽ lên giấy thì ra trang trọng vui sướng, vẽ lên tre nứa thì ra một món trang trí xinh xắn, hài hòa, mang nhiều ý nghĩa. Thế nên mẹt tre vẽ tranh dân gian trang trí không biết từ bao giờ đã trở nên phổ biến, hóa thành một vật trang trí thường thấy không chỉ trong các hàng quán, cửa hàng mà còn bắt gặp trong nhiều gia đình.

Nói chuyện cái mẹt tre, thuở xưa, người miền Nam thường ăn cơm trên cái mẹt tre thay mâm. Giờ đồ tre nứa như mẹt, rổ, rá,... đã được cải tiến ra vô số mẫu mã. Ngoài những công dụng quen thuộc hằng ngày, nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ mây tre đan độc đẹp lạ được làm ra để trang trí đã được đi xuất khẩu đi khắp thế giới.

hế mà lạ lùng lắm, người ta vẫn thích trang trí nhà cửa bằng cái mẹt tre, hoặc là trơn hoặc là có vẽ tranh, vẽ chữ.

Đâu gì mộc mạc hơn một cái mẹt tròn với vành tre cong cong, lòng mẹt bằng phẳng ôm lấy đủ thứ hoa quả bánh trái quê hương trong vòng tay bà, tay mẹ. Giờ đây giữa thời đại đồ nhựa chiếm ưu thế, cái mẹt trở mình ôm những nét bút hiền, ôm một câu thư pháp, một nét vẽ dân gian hồn nhiên con trẻ. Đơn giản thế mà treo lên lại đẹp đẽ chẳng ngờ.

Thế nên đưa trẻ đi vẽ tranh trên mẹt là một trong những hoạt động mang tính giáo dục văn hóa rất cao. Đồng thời, vẽ tranh cũng giúp con phát triển óc sáng tạo, trí tưởng tượng và phát triển óc thẩm mỹ. Biết đâu qua tranh con, ta sẽ tìm thấy sự hồn nhiên ẩn giấu trong từng màu sắc, nét bút dân gian, nơi con người gần gũi, hòa hợp với thiên nhiên trời đất, vừa chân chất vừa nhân hậu, đáng yêu.

Cha mẹ có thể tìm kiếm các workshop vẽ tranh trên mẹt tre, vẽ tranh dân gian được tổ chức bởi các đơn vị yêu thích và kỳ công gìn giữ các giá trị văn hóa tại thành phố Hồ Chí Minh diễn ra vào các dịp lễ Tết trong năm. Ngoài ra, các sản phẩm mẹt tre trang trí hiện tại cũng dễ tìm mua trên thị trường. Cha mẹ có thể tìm mua để trổ tài hội họa cùng con.

“Daytretiengviet” luôn mong muốn giới thiệu đến cha mẹ những hoạt động ý nghĩa, bổ ích giúp thấu hiểu và giáo dục con một cách thông minh, khoa học thông qua việc dành nhiều thời gian tương tác với trẻ, ủng hộ những nghệ nhân đang tận tụy gìn giữ nét văn hóa dân gian của dân tộc.

Viết bởi Thanh Ly

#daytretiengviet #daytrevanhoa #vanhoaviet

Share

❣️Trẻ chỉ có thể học nói được khi có các điều kiện sau:

• Có một cơ thể phát triển bình thường về mặt sinh lí, tâm lý.

• Được sống trong điều kiện bình thường của xã hội con người. Bởi vì giao tiếp là điều kiện quyết định cho sự phát triển nói chưng của con người và của ngồn ngữ. Nếu không có giao tiếp thì ngôn ngữ của trẻ sẽ không thể hình thành và phát triển. Bắt chước là điều kiện để trẻ lĩnh hội tiếng nói. Lúc đầu trẻ bắt chước cách cấu âm, vận động của cơ quan phát âm qua gương mặt của người thần. Trẻ nhìn chằm chằm vào mặt người lớn khi nói, mấp máy môi và bắt chước. Dần dần trẻ bắt chước cách dùng từ, đặt câu trong các tình huống giao tiếp khác nhau theo cơ chế nhập tâm. Chính vì thế, môi trường giao tiếp và ngôn ngữ xung quanh trẻ là điều kiện không thể thiếu để phát triển ngôn ngữ. Trẻ không thể học nói nếu không có môi trường tiếng nói xung quanh.

❣️Tác giả người Đức Blumenthai đã viết một cuốn sách được xuất bản vào tháng 4 năm 2003 về hơn 1000 số phận bi thảm của những đứa trẻ phải sống và lớn lên trong rừng giữa những bầy thú. Năm 1657, người ta tìm thấy một cậu bé 12 tuổi "khó khăn lắm mới đứng thẳng lên được,..có lớp đa khô, không biết nổi... và không bao giờ biết nói.

Vai trò của môi trường ngôn ngữ

❣️Môi trưởng ngôn ngữ tự phát bao bọc xung quanh trẻ gọi là môi trường ngôn ngữ tự nhiên. Môi trường này có thể có lợi cho sự phát triển ngôn ngữ của trẻ mà cũng có thể là bất lợi. Sinh ra và lớn lên trong những gia đình khác nhau, khả năng ngôn ngữ của trẻ sẽ rất khác nhau, phụ thuộc vào trình độ văn hóa của những người thân và phụ thuộc vào điều kiện sống. Khoa học ghi nhận có những trường hợp ngôn ngữ của trẻ bị ảnh hưởng bởi giới tính, thường thì bé gái biết nói sớm hơn bé trai. Tác giã Nguyễn Đức Dân (1999) đã khẳng định điều này. Ông viết: "Thời thơ ấu, khả năng tiếp thu ngôn ngữ của các em gái về tất cả phương diện đều vượt trội các em trai. Nữ giới có khuynh hướng phát âm chuẩn hơn nam giới. Những khác biệt ngữ âm phản ảnh khuynh hưởng giới tính trong ngôn ngữ. Ngôn ngữ của trẻ cũng ảnh hưởng bởi gia đình, dòng họ - có những dòng họ trẻ em sinh ra đều chậm nói. Đôi khí có trường hợp trẻ được sống trong mỗi trường xã hội của loài người nhưng ngôn ngữ của trẻ chậm phát triển, vì trẻ ít có cơ hội giao tiếp với những người xung quanh.

❣️Năm 1970, tại Los Angeles, người ta giải thoát cô bé Susan bị chính người cha điên khùng giam cầm suốt 13 năm trời. Cô bé không đứng được và chỉ nói được hai từ "thôi" và "đủ". Hay một trường hợp khác, cậu bé Marcos người Tây Ban Nha bị cha bán cho một người chăn cừu năm 1953. Cậu bé đã phải sống một minh với lũ cừu suốt 12 năm trời. Sau này, khi người ta đưa cậu bề trở về với thế giới văn minh, cậu bé kể lại "Tôi biết cái cốc là cái một cái cốc và dùng để uống nước, nhưng lại không biết gọi nó là gì”.

#daytretiengviet #daytrengongu #daytrengongnu

Share

1. Từ 0 - 2 tuổi: Giai đoạn tập nói

Trong những năm đầu đời, não bộ của trẻ phát triển một cách nhanh chóng. Đây là thời điểm tốt để giúp trẻ hình thành kỹ năng ngôn ngữ và giao tiếp. Sách dành cho lứa tuổi này nên có những đặc điểm sau:

- Sách vải hoặc sách bìa cứng: Trẻ thường có thói quen đưa mọi thứ vào miệng nên sách vải hoặc sách bìa cứng sẽ bền và an toàn hơn.

- Hình ảnh to, rõ nét: Các hình ảnh đen trắng hoặc tương phản sẽ giúp trẻ tập trung và nhận biết dễ dàng hơn.

-Minh họa sinh động: Hình ảnh sinh động, có màu sắc bắt mắt sẽ thu hút sự chú ý của trẻ và kích thích thị giác.

- Từ ngữ đơn giản: Trẻ 0-2 tuổi chưa thể tập trung quá lâu, vì vậy từ ngữ cần đơn giản, ngắn gọn, dễ hiểu.

- Nội dung gần gũi, quen thuộc: Nội dung nên xoay quanh những thứ gần gũi, quen thuộc như gia đình, đồ chơi, động vật... để trẻ dễ tiếp thu hơn.

Việc chọn sách phù hợp sẽ giúp trẻ 0 - 2 tuổi hứng thú, tạo nền tảng cho việc phát triển ngôn ngữ, tư duy và nhận thức sau này.

2. Từ 2 - 5 tuổi: Giai đoạn khám phá

Đây là thời kỳ trẻ tràn đầy năng lượng và tò mò về thế giới xung quanh. Vì thế, khi chọn sách cho trẻ 2 - 5 tuổi, ba mẹ nên chọn những cuốn đáp ứng nhu cầu khám phá và mở rộng kiến thức:

- Nội dung câu chuyện đơn giản, dễ hiểu: Ở độ tuổi này, khả năng tập trung và tiếp thu của trẻ vẫn còn hạn chế. Vì vậy, nội dung câu chuyện cần đơn giản, có cốt truyện rõ ràng, dễ theo dõi.

- Có hình ảnh minh họa sinh động: Trẻ cần những hình ảnh minh họa sống động, màu sắc bắt mắt để gắn kết với nội dung câu chuyện và duy trì sự chú ý.

- Ngôn ngữ phù hợp với trình độ: Ngôn ngữ trong sách nên sử dụng những từ ngữ đơn giản, quen thuộc với trẻ để trẻ dễ tiếp thu.

- Nội dung giàu giá trị giáo dục: Các câu chuyện có thể truyền tải những bài học về đạo đức, ứng xử, cách cư xử, kỹ năng sống giúp bồi đắp nhân cách cho trẻ.

- Kích thích trí tưởng tượng: Những câu chuyện cổ tích, truyện thần tiên hay các câu chuyện về động vật sẽ kích thích trí tưởng tượng phong phú của trẻ.

- Phù hợp sở thích từng lứa tuổi: Trẻ nhà bạn thích chủ đề gì, hãy mua cho con sách chủ đề đó. Ví dụ có bé thích xe cộ, có bé thích động vật…

Vì vậy, để thỏa mãn nhu cầu khám phá và mở rộng kiến thức của trẻ trong giai đoạn 2-5 tuổi, ba mẹ nên chọn những cuốn sách phù hợp với trình độ nhận thức, sở thích và đủ sức hấp dẫn để kích thích tinh thần hiếu kỳ, óc sáng tạo cũng như tình cảm của các con.

3. Từ 5 - 7 tuổi: Giai đoạn tập đọc, đánh vần và viết

Đây là thời điểm trẻ bắt đầu bước vào năm đầu tiên của việc đi học ở trường. Vì vậy, việc chọn lựa sách vở phù hợp sẽ trở thành người bạn đồng hành tri thức cùng trẻ trong hành trình khám phá thế giới xung quanh. Ba mẹ cần lưu ý những điều sau khi chọn sách cho trẻ:

- Nội dung: Hãy chọn những cuốn sách giúp trẻ rèn luyện kỹ năng đánh vần, đọc và viết. Đồng thời, xen kẽ với các truyện cổ tích kích thích trí tưởng tượng phong phú, truyện kể giáo dục về đạo đức, lối sống để bồi đắp nhân cách cho trẻ.

- Ngôn ngữ: Câu chuyện sử dụng ngôn ngữ phù hợp, dễ hiểu nhưng vẫn mang tính phát triển vốn từ vựng cho trẻ. Những câu chuyện có yếu tố giáo dục về lối sống, đạo đức cũng rất nên được lựa chọn.

- Hình ảnh: Hình ảnh minh họa sống động, màu sắc hài hòa sẽ giúp thu hút sự chú ý của trẻ, khiến trẻ hứng thú hơn khi đọc sách.

Định dạng: Cần chọn sách có kích thước vừa phải, gáy và bìa cứng để đảm bảo tuổi thọ cuốn sách khi trẻ sử dụng. Những cuốn sách tương tác hay truyện tranh cũng là lựa chọn hay.

- Sở thích: Lắng nghe và tìm hiểu sở thích của trẻ để chọn sách phù hợp, giúp trẻ dễ dàng tiếp cận và yêu thích việc đọc sách hơn.

- Giai đoạn 5-7 tuổi là giai đoạn trẻ được đón nhận nhiều tri thức mới mẻ từ việc đi học. Nên ba mẹ chọn lọc những cuốn sách giá trị, phù hợp sẽ giúp trẻ khơi dậy niềm đam mê khám phá, học hỏi.

Đồng thời, đây cũng là cách để cha mẹ gắn kết cùng con bằng những giây phút đọc sách quý giá.

4. Từ 7 - 10 tuổi: Giai đoạn trẻ tự đọc

Đây là lứa tuổi trẻ đã đọc thành thạo và bắt đầu hình thành sở thích đọc sách. Sách dành cho trẻ trong độ tuổi này nên:

- Nội dung: Hãy chọn những cuốn sách phù hợp với sự phát triển về trí tuệ, tư duy và nhận thức của trẻ ở lứa tuổi này. Các chủ đề về khoa học, lịch sử, văn hóa, đời sống xã hội... sẽ rất thích hợp để mở rộng kiến thức và tầm nhìn cho trẻ.

- Ngôn ngữ: Sử dụng ngôn ngữ phù hợp với trình độ, dễ hiểu nhưng vẫn mang tính giáo dục, phát triển vốn từ vựng và khiến trẻ cảm thấy thích thú khi đọc.

- Hình ảnh minh họa: Hình ảnh sinh động, màu sắc bắt mắt sẽ giúp trẻ dễ dàng tưởng tượng và ghi nhớ nội dung hơn.

- Giá trị giáo dục: Nên chọn những cuốn sách chứa đựng các giá trị nhân văn, đạo đức để có tác dụng tốt trong việc hình thành nhân cách, lối sống cho trẻ.

- Đa dạng thể loại: Kết hợp nhiều thể loại văn học như truyện ngắn, tiểu thuyết, truyện tranh, sách kiến thức... để tăng sự hứng thú và không gây nhàm chán cho trẻ.

Giai đoạn 7 - 10 tuổi là thời điểm vàng để khơi nguồn tri thức và khám phá thế giới bên ngoài của trẻ. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để ba mẹ thắt chặt mối liên kết cùng con thông qua những cuộc trò chuyện xoay quanh cuốn sách yêu thích.

Tóm lại, việc lựa chọn sách phù hợp với từng giai đoạn lứa tuổi của trẻ là rất quan trọng. Ba mẹ cần dành thời gian tìm hiểu, lắng nghe sở thích của con để chọn những cuốn sách bổ ích và phù hợp. Mong rằng với những gợi ý trên đây của Dạy Trẻ tiếng Việt, ba mẹ sẽ chọn được những cuốn phù hợp cho con.

#daytretiengviet #sachchobe #sachtiengvietchotre #sachchocon #sachtiengviet

Share

Sẽ không có một phương án chung phù hợp với tất cả mọi gia đình & cũng sẽ không có một sự bảo đảm nào cho việc con bạn sẽ hoàn toàn thông thạo tiếng Việt khi bạn tự dạy con ở nhà tuy nhiên chúng ta sẽ có một vài chiến lược để giúp con có thể học & yêu thích tiếng Việt cùng cha mẹ.

❣️Người lớn cần chuẩn bị 

Đầu tiên người lớn là chính chúng ta, các bậc cha mẹ cần phải được chuẩn bị trước một vài hành trang cho mình. Thứ nhất là xác định mình cần phải đồng hành cùng con, hiểu là đây là một chặng đường dài & không thể giục trẻ nhanh chóng thành thạo tiếng Việt trong vòng 1-2 năm. Các bạn cũng nên xác định mức độ kỳ vọng của mình với con & đừng nên cố gắng đặt mục tiêu quá cao mà không phù hợp với trẻ. Nếu con thích vận động đừng ép trẻ ngồi một chỗ, nếu con thích học qua các hình ảnh hãy nghĩ xem mình có thể giới thiệu tiếng Việt cho con qua các tranh sách, bài báo, hình chụp...etc. Thứ hai , người lớn cần chuẩn bị một môi trường cho con một cách tốt nhất trong khả năng của mình. ( Không nên quá phụ thuộc vào internet , các trang mạng xã hội nhìn vào “ nhà người ta có cái này" nên nhà mình cũng phải cố đi có cái đó. Cái họ có chưa chắc đã phù hợp với gia đình của bạn, mỗi gia đình có một hoàn cảnh khác nhau nên bạn tìm hiểu & đánh giá lại cái gì là cần cho gia đình & con mình. )

❣️Cha hoặc mẹ chỉ nói tiếng Việt với con (gia đình có cha & mẹ không nói cùng 1 ngôn ngữ mẹ đẻ- phương pháp OPOL)

✅ Cha hoặc mẹ nên thường xuyên trò chuyện với trẻ bằng tiếng Việt, cố gắng không đổi hoặc dùng từ của ngôn ngữ cha mẹ biết, giữ giao tiếp với trẻ thường xuyên hằng ngày & quan trọng nhất là có sự kiên trì không nản lòng. Một số chuyên gia cho biết , trẻ cần tiếp xúc với 1 ngôn ngữ lý tưởng nhất là từ 20-30% khoảng thời gian trẻ thức , vì vậy chúng ta nên dành thời gian cho con tiếp xúc với tiếng Việt là 20-30%. Đôi khi trong các cuộc giao tiếp hằng ngày với con, chúng ta hay thấy trẻ trả lời chúng ta bằng ngôn ngữ chúng thông thạo hơn, đừng nói với trẻ “ cha/mẹ không biết tiếng Anh/Pháp" ( thứ tiếng mà khi con trả lời bạn) vì chúng ta đang vô tình dạy cho trẻ sự nói dối vì trẻ chắc chắn biết cha/mẹ có thể nói được  ngôn ngữ mà chúng đã trả lời.  Bạn cứ bình tĩnh , kiên định nói tiếng Việt với con và nhắc con “ cha/mẹ đang nói tiếng Việt với con, cha/ mẹ sẽ rất hài lòng/vui khi con trả lời tiếng Việt với cha/mẹ"  hoặc “ cha/mẹ biết con nói tiếng Anh/Pháp dễ hơn với con nhưng con cứ cố gắng nói tiếng Việt với cha/mẹ, cha/mẹ sẽ sửa/giúp/nhắc cho con" 

✅Đối với cha hoặc mẹ có thể nói được ngôn ngữ của người còn lại thì khi nói chuyện với nhau chúng ta có một ngôn ngữ chung tuy nhiên khi cha & mẹ nói chuyện với nhau bằng một ngôn ngữ khác thì đây là ngôn ngữ thứ ba trẻ được học một cách thụ động.

✅Cha/mẹ nói ngôn ngữ đa số nên có sự hỗ trợ với người còn lại để tác động lên trẻ nhiều hơn. Chồng mình có một khoảng thời gian ở Việt Nam & hiểu một số từ, câu đơn giản, chồng cũng cố gắng nói tiếng Việt khi có thể với con , cách làm này vừa giúp mình trong việc dạy con tiếng Việt đồng thời cũng mang lại không khí vui vẻ.

(Ngôn ngữ đa số là ngôn ngữ được sử dụng chính ở nước đang sinh sống . Ngôn ngữ thiểu số là ngôn ngữ chỉ có một số ít người sử dụng )

✅Cố gắng nói & giao tiếp thật nhiều với trẻ bằng tiếng việt mặc dù có thể tiếng Việt của bạn có thể không hoàn toàn xuất sắc , khi bạn giao tiếp được nhiều với con là bạn không chỉ giúp con sử dụng ngôn ngữ mà còn tăng sự kết nối giữa con với bạn.  Dạy con tiếng Việt tất nhiên là một điều tốt nhưng nó không giá trị bằng việc bạn có sự kết nối bền chặt với con của bạn. 

Với cuộc sống hiện đại, bạn cũng nên có một vài sự trợ giúp từ sách, từ radio, các phương tiện truyền thông chính thống từ VN, hãy thường xuyên liên lạc với gia đình, bạn bè, người thân bất kể ở đâu trên thế giới thông qua internet, các phần mềm cuộc gọi (zalo, fb messenger, zoom...etc).  

❣️Tiếng Việt được sử dụng hoàn toàn ở nhà. (Minority Language at home) 

Đối với gia đình cả cha & mẹ nói cùng tiếng Việt mà không sinh sống ở Việt Nam thì con cái sẽ học ngôn ngữ ở đất nước sở tại qua môi trường bên ngoài (trường lớp, bạn bè, môi trường xung quanh). Có một khuyết điểm ở đây là trẻ sẽ gặp một số khó khăn nhất định khi không hiểu được ngôn ngữ được sử dụng ở địa phương mình đang sống tuy nhiên trẻ sẽ nhanh chóng thích nghi & học ngôn ngữ rất dễ dàng. Độ tuổi trẻ càng nhỏ thì thời gian trẻ thích nghi càng nhanh. 

❣️Một vài cách tiếp cận khác (Time & Place) 

Chọn thời gian & địa điểm để nói tiếng Việt, chọn chủ đề để cùng nói tiếng Việt. Mình lấy ví dụ như bạn có thể chọn một ngày trong tuần chỉ nói tiếng Việt cho con, hoặc một phòng nào đó trong nhà để thực tập nói tiếng Việt hoặc cùng thống nhất với con khi nói về chủ đề “ thức ăn" chẳng hạn chúng ta cùng nói tiếng Việt ( chủ đề có thể thay đổi tuỳ bạn) 

❣️Kết hợp nhiều cách tiếp cận khác nhau

Khi dạy con, quan trọng vẫn là bạn theo dõi trẻ, quan sát trẻ , hiểu trẻ muốn/thích/hứng thú với điều gì mà thiết kế trò chơi, hoạt động phù hợp với trẻ. 

❣️Chuẩn bị kế hoạch như thế nào

Dưới đây là một bảng tóm tắt kế hoạch đơn giản để bạn có một “ bản đồ" trong việc tự dạy con tiếng Việt ở nhà.

Hãy cùng viết xuống những ý này trong một cuốn sổ để bạn có cái nhìn khái quát và có một kế hoạch đúng đắn trong việc duy trì tiếng Việt cùng con ở nhà.

Share

Như ta đã biết, trẻ phân biệt lời nói với các tiếng động khác ngay từ khi lọt lòng mẹ. Sự hứng thú và chú ý đặc biệt của trẻ tới lời nói là yếu tố đầu tiên của giao tiếp. Sự xuất hiện của người lớn kích thích trẻ sử dụng lời nói. Trẻ chỉ bắt đầu nói khi có tình huống giao tiếp, khi có yêu cầu của người lớn. Vì vậy, để phát triển ngôn ngữ cho trẻ cần nói chuyện với trẻ càng nhiều càng tốt. Ở lứa tuổi mầm non xuất hiện một số hình thức giao tiếp: cảm xúc trực tiếp, tình huống công việc, nhận thức ngoài tình huống, nhân cách ngoài tình huống . Đặc điểm, tính chất giao tiếp quy định nội dung và mức độ phát triển ngôn ngữ của trẻ. Nghiên cứu của .A E. Reinstein cho rằng, trong giao tiếp tình huống công việc, 16,4% hành động giao tiếp được thực hiện bằng các phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ, trong khi đó, ở giao tiếp nhận thức ngoài tình huống chỉ có 3,8% 

Qua đó có thể thấy rằng, để ngôn ngữ của trẻ phát triển, không chỉ cần cung cấp cho trẻ nhiều vật liệu ngôn ngữ mà quan trọng hơn là đặt trước trẻ các nhiệm vụ giao tiếp mới, đòi hỏi có nhiều phương tiện giao tiếp; đồng thời cần nâng cao nội dung yêu cầu đối với trẻ trong giao tiếp. Vì vậy, quan trọng hàng đầu là giao tiếp giữa người lớn và trẻ. Giao tiếp của trẻ mầm non được thực hiện trong các hình thức hoạt động khác nhau: Trò chơi, lao động, sinh hoạt, học tập, và nó là một trong các mặt của hoạt động.

🧚🏼Môi trường ngôn ngữ nói tốt 🧚🏼

Bắt chước ngôn ngữ của người khác là một trong những cơ chế để phát triển ngôn ngữ cho trẻ. Khi bắt chước ngôn ngữ của người lớn, trẻ không chỉ bắt chước cái hay mà bắt chước cả cái dở. Vì thế ngôn ngữ của người lớn cần phải được chú ý.  Nội dung đúng, chính xác, lôgic, phát âm đúng, có diễn cảm, cấu trúc ngữ pháp đúng, phong phú, vừa đủ. Tikheeva nhấn mạnh: "Ngôn ngữ của người giáo dục về hình thức và giọng nói phải là thứ ngôn ngữ có văn hóa và hoàn toàn lịch thiệp". Trong quá trình giao tiếp bằng lời nói, người lớn cần sử dụng các phương tiện biểu cảm phi ngôn ngữ đi kèm. Nó có vai trò quan trọng giúp cho trẻ hiểu rõ nghĩa của từ. Cùng với hình ảnh trực quan, nó thúc đẩy sự hình thành các xúc cảm có liên quan, thực hiện các chức năng giáo dục.

🧚🏼Môi trường vật chất🧚🏼

Quan sát là cơ sở của bất cứ tri thức nào. Quan sát cũng là cơ sở của sự phát triển ngôn ngữ trẻ. Mỗi một biểu tượng trẻ lĩnh hội phải được củng cố bằng ngôn ngữ. Từ và biểu tượng là một thể thống nhất không thể tách rời trong sự phát triển nhận thức của trẻ. Thế giới khách quan đi vào thế giới chủ quan của trẻ bằng các con đường khác nhau: qua các giác quan và qua các hoạt động thực tiễn. Thực tế phong phú và đa dạng xung quanh trẻ như thiên nhiên, nhà cửa, các công trình xây dựng, ồđ dùng, dụng cụ sinh hoạt, lao động, đồ chơi, các con vật, cây cỏ, hoa quả, tranh ảnh, sách báo... là những nguyên liệu mà chúng ta cần sử dụng để phát triển ngôn ngữ cho trẻ. Thiên nhiên và môi trường vật chất xung quanh trẻ có tác dụng rất lớn đến sự phát triển ngôn ngữ. Nó có tác động mạnh đến xúc cảm, làm cho giác quan của trẻ nhạy cảm, tạo cơ sở cảm xúc của vốn từ, của ngôn ngữ.

Có hai cách để chúng ta sử dụng môi trường xung quanh nhằm mục đích phát triển ngôn ngữ cho trẻ: mang các đối tượng của thế giới xung quanh đến gần trẻ (vật nuôi, hoa lá, rau.), mang trẻ đến gần với các đối tượng xung quanh (tham quan các công trình xây dựng, cửa hàng, bưu điện...). 

Share

❣️Đây là giai đoạn trẻ phát triển ngôn ngữ nhanh chóng, khả năng hiểu lời nói rất tốt, vốn từ tăng cao. Không còn những âm bập bẹ mà trẻ đã sử dụng các câu hoàn chỉnh để diễn đạt ý định của mình.

❣️Từ 28 tháng tuổi trở lên, số lượng câu phức mà trẻ nói sẽ tăng đột biến. Lúc này, những câu mà trẻ nói đã dài và hoàn chỉnh hơn nhiều, nội dung cũng ngày một phong phú hơn. Trẻ bắt đầu học các nhận xét về người và sự vật bằng ngôn ngữ, cũng có thể dùng ngôn ngữ để chi phối người khác.

❣️Ngoài ra, trẻ còn có thể dùng ngôn ngữ để tiến hành các hoạt động đơn giản nhất. Ở giai đoạn này, cha mẹ, giáo viên cần tạo ra môi trường ngôn ngữ phong phú, hoàn chỉnh và chuẩn xác cho trẻ; dẫn dắt trẻ biểu đạt tâm trạng của mình trong cuộc sống hằng ngày. Bên cạnh đó, hỗ trợ trẻ mở rộng hình thức câu sử dụng, nâng cao khả năng ngôn ngữ cho trẻ

.

👦🏼Dạy trẻ nhận biết, tập nói👦🏼

💖 Trò chuyện với trẻ, cần kết hợp biểu cảm bằng giọng nói và nét mặt. Sử dụng các trò chơi luyện bộ máy phát âm, sử dụng hoạt đông dọc thơ, kể truyện, tập hát để phát triển lời nói và vốn từ.

💖 Tổ chức cho trẻ vui chơi, tạo ra cơ hội hoạt động ngồn ngữ cho bộ, nâng cao khả năng biểu đạt bằng ngôn ngữ. Ví dụ: Trò chơi đoán vật.

💖 Kể chuyện sai để trẻ sửa lại: Mục đích để rèn luyện khả năng giao lưu và biểu đạt ngôn ngữ, phân biệt, tư duy và phán đoán, tạo những kích thích ngôn ngữ có lợi cho trẻ

💖 Hướng dẫn trẻ nhận biết, tập nói theo trình tự: giới thiệu tên gọi nếu trẻ chưa biết (hỏi trẻ nếu trẻ đã biết); giới thiệu các chi tiết, đặc điểm của vật. Người lớn dùng các câu hỏi, nếu trẻ không trả lời được thì giáo viên sẽ gợi ý. Người lớn hỏi đến nội dung nào thì yêu cầu trẻ nhắc lại các từ chỉ gọi tên đặc điểm của vật.

💖 Người lớn củng cố kiến thức bằng cách chơi trò chơi, nhắc lại tên gọi, đặc điểm, tính chất của vật. Kết thúc hoạt động, người lớn nhận xét, tuyên dương trẻ, nhắc nhở khéo léo những trẻ chưa chú ý.

Vậy là chúng ta đã tìm hiểu xong sự phát triển trong ba năm đầu đời của trẻ cùng những hoạt động ngôn ngữ chúng ta có thể dễ dàng làm ở nhà. Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua các hoạt động không chỉ mang lại nhiều lợi ích cho trẻ mà còn giúp cho cha mẹ và con cái có những khoảng thời gian vui vẻ bên nhau. Chúng ta cùng thực hiện và chơi cùng con các bạn nhé. 😘

Share

Mắm trước, đước sau, tràm theo sát.

Sau hàng dừa nước mái nhà ai.

🌴Không chỉ gắn liền với đời sống sinh hoạt sản xuất với vô số công dụng như trái chín làm thức ăn, tàu lá lợp nhà, làm rổ rá, thân cây làm chất đốt, làm rừng phòng hộ chống sạt lở… từ lâu người dân cũng đã biết tận dụng dừa nước làm ra nhiều thứ đồ chơi xinh xắn hấp dẫn bao thế hệ trẻ nhỏ mà trong đó không thể không nhắc đến: cào cào lá dừa.

🌴Lá dừa làm cào cào lá dừa phải là lá non có màu vàng tươi, còn chưa bung ra khỏi bắp. Những lá dừa non này vừa có màu vàng đẹp mắt lại không bị mềm quá hay giòn quá, khi gấp dễ bị gãy. Cào cào gấp không khó, người lớn khéo tay học tầm hai ba lần là biết. Nhưng tụi nhỏ thì thấy đây là một công trình kỳ công lắm, phải mất dăm hôm với một mớ lá dừa rách nát mới học được. Cào cào lá dừa thành hình, có đầu, thân ngực bụng, chân và cánh sinh động hệt như một con cào cào thật cỡ đại. Ngoài cào cào, người ta còn có thể biến tấu từ lá dừa ra lắm thứ thú vật chim muông. Nào con gà, nào con cá, rồi con chó, con thỏ, con cua…vừa ngộ nghĩnh, vừa đáng yêu làm bọn nhỏ mê tít.

🌴Ngẫm lại, những con cào cào, con gà, con cá gấp bằng lá dừa nước đã gắn liền với biết bao thế hệ trẻ con nông thôn lội ruộng tắm sông, cùng lũ bạn chạy chơi trên đồng thế mà bây giờ mất tăm mất hút. Tự nhiên thấy tụi nhỏ cũng thiệt thòi.

🌴Đồ chơi bằng nhựa tràn lan ngoài đường, chẳng biết ngồi gốc xuất xứ, chẳng biết độc hại ô nhiễm. Hằng năm, chỉ riêng Việt Nam đã thải ra khoảng 18 triệu tấn rác thải nhựa, trong đó bao gồm cả rác thải từ đồ chơi và vật liệu nhựa khiến nguồn đất, nguồn nước bị ô nhiễm. Hơn nữa, nhiều đồ chơi kém chất lượng được sản xuất cẩu thả từ nhựa chưa qua xử lý có thể gây nguy hiểm cho sức khỏe của trẻ mà chính phụ huynh cũng không hề hay biết.

🌴Thời đại công nghiệp hoá, cuộc sống của con không thể tránh khỏi ảnh hưởng của bốn bề bê tông cốt thép, của thiết bị điện tử, nhưng tuổi thơ con không nên bị cuốn đi như thế. Cha mẹ vẫn có thể cho con chơi, con làm những đồ chơi thủ công đơn giản, an toàn và sáng tạo như cào cào lá dừa. Để con được biết chút hương của những đồng xanh bát ngát, có cào cào bay rào rào sau cơn mưa và những đêm xưa - từng thuộc về một thế hệ nào - lén má ngồi mày mò dưới ánh đèn, gấp cào cào với mớ lá dừa giấu kỹ trong tập vở.

🌴 Cha mẹ có thể tìm kiếm các lớp dạy gấp lá dừa ở khu vực Thành phố Hồ Chí Minh, như trang web Nghệ nhân xếp lá dừa nghệ thuât của cô Hà Tho, ủng hộ các nghệ nhân xếp lá dừa dạo dọc đường như chú Lê Minh tại Thành phố Hồ Chí Minh, cùng con tham gia các workshop dạy xếp lá dừa hoặc tự học xếp lá qua những video chi tiết trên mạng xã hội. Hiện nay lá dừa nước non cũng đã được bán online giúp phụ huynh dễ dàng mua về thực hiện.

Viết bởi Thanh Ly

🌺Phát triển vốn từ được hiểu như là một quá trình lâu dài trẻ tích lũy vốn từ, hiểu nghĩa của từ và hình thành cách sử dụng ừt trong các tình huống giao tiếp cụ thể. Trẻ chỉ lĩnh hội nghĩa của từ khi nào từ được sử dụng trong câu, trong lời nói. Vì vậy, công tác phát triển vốn từ cần phải được tiến hành chặt chẽ với việc phát triển ngôn ngữ mạch lạc ở trẻ. Một mặt, lời nói tạo điều kiện cho trẻ lựa chọn từ có nghĩa phù hợp, mặt khác, vốn từ là điều kiện quan trọng để ngôn ngữ phát triển mạch lạc. Xem xét quá trình hình thành và phát triển vốn từ ở trẻ mầm non, ta có thể thấy hai mặt của một quá trình:

- Một mặt, phát triển nhận thức: nhận thức của trẻ về thế giới xung quanh được phát triển, đồng thời trẻ lĩnh hội nghĩa cụ thể của ừt và nội dung khái niệm của từ.

- Mặt khác, phát triển ngôn ngữ, trẻ lĩnh hội từ như là một yếu tố của lời nói: cách sử dụng từ, dùng từ thay thế, dùng từ có mức độ khác nhau, dùng từ trái nghĩa, đồng nghĩa..., cách dùng từ trong câu.

🌺Như vậy, từ trong ngôn ngữ không chỉ đơn thuần là kí hiệu của các sự vật, hiện tượng xung quanh, mà còn là ký hiệu mã hóa của các mối liên hệ, quan hệ giữa các sự vật, hiện tượng đó.

Phát triển vốn từ có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển toàn diện ở trẻ. Lĩnh hội vốn từ là điều kiện quan trọng để phát triển trí tuệ, bởi vì kinh nghiệm được khái quát và thể hiện trong từ. Lĩnh hội vốn từ giải quyết nhiệm vụ tích lũy và chính xác hóa biểu tượng, hình thành khái niệm, phát triển tư duy. Vốn từ nghèo nàn ảnh hưởng đến giao tiếp của trẻ. Cùng với việc phát triển vốn từ, chúng ta thực hiện nhiệm vụ giáo dục đạo đức và thẩm mĩ . Trẻ biết dùng từ để thể hiện cảm nhận của mình về vẻ đẹp của thế giới xung quanh, thể hiện thái độ với thế giới tự nhiên, xã hội.

📘NỘI DUNG VỐN TỪ📘

Ta cần cung cấp cho trẻ đủ vốn từ để trẻ có thể sử dụng trong giao tiếp, thể hiện những nhu cầu của mình, nhận thức thế giới xung quanh, sử dụng phát triển trong các hoạt động khác nhau. Trước tiên, trẻ cần lĩnh hội những từ sinh hoạt (tên các bộ phận của cơ thể, tên đồ dùng, quần áo, thức ăn.), ừt chỉ tên gọi của các đối tượng trong thế giới vô sinh, hữu sinh (đất, cát, nắng, gió, cây, hoa, chó mèo...), từ xã hội (chỉ nghề nghiệp, đất nước, lễ hội...), từ chỉ cảm xúc, tình cảm, thái độ, đánh giá. (vui, buồn, tốt, xấu, yêu, ghét...), từ chỉ số lượng, thời gian, không gian (nhiều - ,tí nhanh - chậm, rộng - hẹp).

Ta có thể chia nội dung vốn từ cần cung cấp cho trẻ mầm non được mở rộng theo 3 hướng sau:

1. Làm giàu vốn từ cho trẻ trên cơ sở làm quen với môi trường xung quanh được mở rộng dần (Các từ chỉ tên gọi các đối tượng).

2. Mở rộng vốn từ chỉ đặc điểm, phẩm chất, quan hệ của các đối tượng trên ơc sở quan sát, phân tích, so sánh các sự vật, hiện tượng (Thơm - không thơm, to - nhỏ, ướt - khô).

3. Mở rộng vốn từ chỉ những khái niệm đơn giản trên cơ sở phân tích, tổng hợp những thuộc tính, bản chất của sự vật, hiện tượng (Gia súc, phương tiện giao thông...).

🌺Nội dung vốn từ cần dạy cho trẻ được xây dựng dựa trên các nguyên tắc: từ dễ đến khó, từ gần đến xa, từ việc dạy trẻ biết sử dụng từ đúng đến biết dùng từ mang tính biểu cảm.

🌺Phát triển vốn từ là một việc làm cần thiết giúp cho trẻ có đủ vốn từ để giao tiếp và phát triển đọc, viết sau này. Bằng những hoạt động rất đơn giản ở nhà, bạn hãy giới thiệu cho trẻ những vật xung quanh gần gũi với trẻ nhất, sau đó mở rộng ra thế giới bên ngoài nhé. 

Share

Lịch sử nước mắm đã bắt nguồn từ hơn 2,000 năm trước. Vào thời kì La Mã, xuất hiện một loại gia vị đặc biệt gần giống nước mắm ngày nay, có tên là garum. Garum được tìm thấy đầu tiên ở Hy Lạp, trong những chiếc vò cổ trên các con tàu bị đắm. Sau đó, người ta dần phát hiện ra các xưởng sản xuất Garum cổ tại Ý, với qui mô lớn nhất là ở Pompeii. Ngày nay, các bình gốm đựng Garum vẫn được trưng bày trong bảo tàng ở thành phố Pompeii.

Các nhà khoa học đã phân tích vài mẫu garum cổ còn sót lại. Kết quả, các acid amin, chất mặn ngọt có trong Garum giống với các thành phần của nước mắm chúng ta đang ăn.
Người La Mã dùng cá cơm, cá thu, cá ngừ,…bỏ xương và giữ nguyên nội tạng, ướp với muối trắng và thảo dược. Phơi cho hỗn hợp lên men, rồi ép lấy nước cốt, đó chính là Garum. Do sự quý hiếm của muối ở Châu Âu, nên một bình gốm Garum thời ấy có giá rất đắt, xấp xỉ 500USD thời nay.

Cách làm Garum cổ xưa của người La Mã

Người La Mã Xưa sau khi đánh bắt xong, họ lọc bỏ xương cá và cho cá, máu cá, ruột cá tất cả vào trong nước muối, để Garum được thơm hơn họ cho thêm các loại rau mùi, Và họ đem nhũng bình gốm đụng Garum phơi dưới nắng qua nhiều ngày, để lên men dậy mùi. Khi cá rục, những người La Mã ép lấy nước cốt và sử dụng làm gia vị.
Ban đầu người ta lên men garum bằng cách ủ các phần thừa như ruột cá, mang cá, vây cá… trong muối. Lúc đó, người ta cũng gọi Garum là liquamen nhưng từ Garum được dùng phổ biến hơn.
Dần dà người La Mã lên men Garum với các loại cá mắc tiền hơn, từ chỉ ủ ruột cá, xương và vây cá thì họ chuyển sang ủ Garum bằng các mẻ cá nguyên con. Nguyên liệu càng xịn thì Garum càng đắt tiền, và thời ấy, người La Mã niêm yết đủ loại giá cho Garum như rượu bia bây giờ.

Thời đó, loại Garum ngon nhất chính là loại Garum được lên men từ cá thu tại thành phố Carthage (thành phố cổ tại Bắc Phi) và có tên là garum nigrum hay còn gọi là Garum đen.
Những loại Garum được ủ bằng ruột cá, vây mang thừa thải sẽ giống như bia rẻ tiền thời nay, loại Garum rẻ tiền chủ yếu dành cho dân lao động hoặc nô lệ. Garum được lên men từ cá ngon, mực ngon sẽ đắt ngang rượu vang xịn. Nếu tính theo giá trị thời nay, một chai nước mắm ngon từ cá dành cho tầng lớp quý tộc thời ấy sẽ có giá xấp xỉ 500 USD thời nay.
Với sự phát triển mạnh mẽ của Garum, đế chế La Mã đã đem Garum đi trao đổi buôn bán với các nước khác. Các nhà khảo cổ tin rằng nhờ giao dịch vận chuyển trên con đường tơ lụa mà garum đã đến với châu Á.

Bình gốm kiểu amphorae đựng garum

Các bình gốm đựng nước mắm cổ Garum của La Mã thường có dạng đáy nhọn, gọi là kiểu bình amphorae. Kiểu bình này sẽ có 3 điểm lợi.  Một là dễ đứng trên bề mặt mềm như cát, đất.  Hai là khi chuyển hàng đường biển sẽ được xếp chồng lên nhau dễ dàng, lên đến 5 lớp, những bình ở lớp dưới sẽ có đế cắm vào.  Và thứ ba, kỹ thuật làm bình gốm vài ngàn năm trước ưa thích đáy nhọn để ít bị vỡ chỗ liên kết đáy bình và thành bình gốm.

Người La Mã đem Garum vào Chăm Pa thông qua con đường tơ lụa trên biển

Dần dà, garum trở thành món hàng mà đế chế La Mã đem đi trao đổi buôn bán với các nước khác thông qua con đường tơ lụa trên biển.
Hải trình của con đường tơ lụa này xuất phát từ cực tây Thành Roma, men theo bờ biển Nam Ấn Độ, vào Thái Bình Dương và đến vương quốc Chămpa.
Từ đây, các thương buôn Ấn Độ đã mang rất nhiều thứ truyền bá vào Chămpa. Họ còn dạy người dân nơi đây cách cách làm Garum và biến nó thành một loại gia vị phổ biến của người Champa tại Phan Thiết.

Nhưng mãi đến khi cuộc liên hôn giữa công nữ Nguyễn Phúc Ngọc Khoa và vua Po Rome diễn ra, mối giao hảo giữa hai nước Chăm – Việt mới thật sự được thiết lập.
Nhờ đó, mà người Việt mới biết đến Garum và học được cách ủ chượp từ người Chămpa. Từ “ủ chượp” đó cũng bắt nguồn từ tiếng Chăm, với tên gọi nguyên thủy là Chsơt Chsot Thin. Sau này, đọc trại đi thành từ chượp.

Kỹ nghệ ủ chượp nước mắm

Do trước đó Đại Việt đã có nhiều loại mắm khô, nên khi biết đến Garum có dạng lỏng, ngư dân Việt thời đó hay gọi là “mắm nước” – về sau, dần quen gọi là nước mắm.

Kể từ năm 1693, cách đây hơn 300 năm, khi Chăm Pa đã sát nhập hoàn toàn với Đại Việt, nước mắm mới bắt đầu phổ biến trong bữa cơm của người dân nước ta. Cái nôi của nước mắm thời ấy chính là ở Phan Thiết thuộc Trấn Thuận Thành, Chăm Pa xưa. Tên gọi Phan Thiết ngày nay cũng chính là đọc trại đi từ tiếng Chăm “Hamu Lithít”, “hamu” nghĩa là xóm ruộng đồng, “lithít” nghĩa là gần biển.

Kế thừa phương pháp ủ chượp từ người Chăm, cùng điều kiện tự nhiên thuận lợi với nguồn cá cơm ngon và muối tinh khiết chất lượng, ngư dân Phan Thiết đã đưa nước mắm Việt phát triển lên một tầm cao mới. Khởi đầu chính là sự thay đổi trong qui mô sản xuất, bằng cách học tập kĩ nghệ làm thùng ủ rượu vang của những thương buôn châu Âu.

Từ đó, ngư dân làng chài Phan Thiết đã tạo ra những thùng lều ủ chượp nước mắm bằng các loại gỗ mềm như bằng lăng, mít, bờ lời…rồi niền lại bằng dây mây tre rừng, dùng vỏ tràm để xảm lại cho thật khít.

Để có thể làm thương mại, đem đi bán khắp nơi, thì nước mắm sau khi ủ chượp trong thùng lều, sẽ được cho vào tĩn. Đó là một dạng hũ nhỏ, làm bằng đất sét đã nung chín, hình tròn bầu, hông phình ở giữa và trét kín bằng hỗn hợp vôi, mật mía và nước dây tơ hồng. Ngày xưa, nhắc đến Phan Thiết là người ta nghĩ ngay đến những tĩn gốm đựng nước mắm.
Người xưa xếp chồng thành nhiều lớp cao trên ghe bầu, thời đó, ghe bầu là phương tiện chuyên dùng để chở các tĩn nước mắm đi khắp các tỉnh miền Bắc, Trung, Nam.

Công đức của các hàm hộ (nhà thùng) nước mắm

Đến thế kỉ 19 và 20, nhờ công sức của các hàm hộ mà Phan Thiết đã trở thành vựa sản xuất nước mắm chính của cả nước, với sản lượng vô cùng lớn.
“Hàm hộ” là từ địa phương mà người Phan Thiết dùng để gọi các chủ nhà thùng lớn
Tiêu biểu nhất là ông tổ nghề nước mắm Trần Gia Hòa. Người được vua Nguyễn ban chức quan bát phẩm vì đã có công cho nước mắm vào tĩn và chở bằng ghe bầu đi bán khắp cả nước.
Hàm hộ thứ 2 chính là bà Lục Thị Đậu, người được triều đình Huế ban tặng 4 chữ “Hào Nghĩa Khả Gia” vì đã dùng tiền kinh doanh nước mắm để mở con đường lớn Mũi Né – Phan Thiết xưa.

Bảo tàng nước mắm và quá trình khôi phục nước mắm Tĩn xưa

Sau gần 50 năm bị lãng quên, nước mắm tĩn Phan Thiết đang đứng trước nguy cơ thất truyền. Tuy nhiên, bảo tàng Làng Chài Xưa vẫn còn đủ tư liệu và nghệ nhân để khôi phục lại hương vị nước mắm 300 năm ấy.
Được kéo rút trực tiếp từ thùng lều gỗ chín chậm với cá cơm than to béo tươi và muối tinh khiết, nước mắm Tĩn ngày nay là loại nước mắm rin nguyên chất làm từ những giọt “nước mắm nhỉ nước đầu” quý giá hơn cả nước mắm nhỉ thông thường. Đặc trưng của nước mắm Tĩn là sự sánh đặc thịt cá, hậu vị dịu ngọt và hương vị thơm ngon đọng rất lâu trong cổ họng, mà chỉ cần ăn không với cơm trắng, cũng đủ ngon hơn nhiều sơn hào hải vị.

Nguồn nuocmamtin

Share

🧠Về não bộ, tiếng kêu được kiểm soát bởi thân não, trưởng thành sớm hơn vỏ não. Sự phát triển thần kinh của cấu trúc não cao hơn trùng hợp với sự phát triển nhất định trong sự phát âm của trẻ. Ví dụ, bắt đầu gừ gừ (cooing) ở 6 - 8 tuần xảy ra như một số khu vực của hệ viên (Limbic) bắt đầu hoạt động. Hệ Limbic là một hệ thống dây thần kinh và mạng lưới phức tạp trong não, liên quan đến một số khu vực gần rìa vỏ não liên quan đến bản năng và tâm trạng. Nó kiểm soát các cảm xúc cơ bản (sợ hãi, vui sướng, tức giận) và các động cơ (đói, tình dục, sự thống trị, chăm sóc con). Hệ Limbic được biết là có liên quan đến biểu hiện cảm xúc, và gừ gừ (cooing) ở trẻ sơ sinh có liên quan đến cảm giác hài lòng. Sự phát triển xa hơn của hệ Limbic có thể là nguyên nhân dẫn đến sự xuất hiện của tiếng cười vào khoảng 16 tuần tuổi. Cuối cùng, vỏ não động cơ phát triển muộn hơn các cấu trúc nói trên có thể là cần thiết cho việc bập bẹ, bắt đầu từ 6 đến 9 tháng tuổi.

👄Khoang miệng, nơi phát ra âm thanh của trẻ sơ sinh nhỏ hơn so với người lớn, và ban đầu cũng có hình dạng khác với khoang miệng của người lớn: Lưỡi của đứa trẻ lấp đầy toàn bộ miệng, do đó làm giảm phạm vi di chuyển. Khi xương mặt phát triển, phạm vi di chuyển sẽ tăng lên, điều này có thể góp phần làm tăng âm thanh mà trẻ sơ sinh bắt đầu sản sinh. Sự phát triển của các cơ và các cơ quan cảm giác cũng giúp trẻ sơ sinh kiểm soát được việc sản sinh âm thanh. Sự chuyển động hạn chế của hàm và miệng của trẻ sơ sinh có thể là nguyên nhân làm thay đổi cấu trúc âm tiết phụ âm - nguyên âm (consonant - vowel) trong tiếng bập bẹ (babbling) và thậm chí có thể suy đoán sự chiếm ưu thế của các âm tiết có cấu trúc phụ âm - nguyên âm trong các ngôn ngữ trên thế giới là do sự tiến hóa của việc hạn chế sự vận động của cơ quan phát âm của con người.

Sự khác biệt giữa đường âm thanh của trẻ sơ sinh và người lớn có thể thấy trong hình sau đây.

🪷𝐘́ 𝐧𝐠𝐡𝐢̃𝐚 𝐜𝐮̉𝐚 𝐯𝐢𝐞̣̂𝐜 𝐩𝐡𝐚́𝐭 𝐭𝐫𝐢𝐞̂̉𝐧 𝐧𝐠𝐮̛̃ 𝐚̂𝐦🪷

✍️Việc học đọc, học viết của trẻ không phải bắt đầu từ con số không. Để xây dựng nền tảng cho việc đọc - viết chính là trẻ phải bắt đầu phát triển các kỹ năng tiền thân, những kỹ năng vốn được manh nha và vun đắp từ khi trẻ học phát âm. Việc xử lý thông tin ngữ âm và đặc biệt là nhận thức về âm vị học là rất quan trọng. Khả năng phân tích cấu trúc âm thanh của từ có ý nghĩa cần thiết, quan trọng để trẻ vận dụng và sẽ được giáo dục phổ thông thúc đẩy mạnh mẽ. Trẻ em gặp phải các vấn đề ở cuối tuổi mẫu giáo cũng có nguy cơ khó khăn trong phát triển về đọc và viết. Nhận thức về ngữ âm học là đặc trưng quan trọng nhất của sự phát triển đọc và mối liên hệ chặt chẽ giữa năng lực ngữ âm với năng lực chính tả đã được chứng minh.

✍️Khoảng 2/3 số trẻ em bị rối loạn ngôn ngữ đọc - viết khi vào bậc tiểu học có thể đã bộc lộ sự khó khăn trong nhận thức ngữ âm khi còn ở trường mầm non .Vì lý do này, nhiều nhà nghiên cứu chấn đoán được sớm các vẫn để trong lĩnh vực nhận thức âm vị học đã được giao một vai trò đặc biệt để phòng ngừa.

✍️Tuy nhiên, một số nghiên cứu gần đây đã đặt khả năng chẩn đoán và tiên đoán của các bài kiểm tra nhận thức về âm vị học - cũng như sự cần thiết hoặc hiệu quả của việc quảng bá nó trước khi bắt đầu giảng dạy về đọc và viết

✍️Nhận thức về âm vị học (phonemic awareness) cung cấp nền tảng cho ngữ âm học (phonics). Ngữ âm học là sự hiểu biết về mối liên hệ giữa âm thanh và chữ viết, là bước đầu tiên hướng tới hành động mà chúng ta gọi là đọc.

❤️Khi đó nhận thức ngữ âm học của một đứa trẻ tức là nhìn vào khả năng của trẻ trong việc vận dụng một số kĩ năng khác nhau. Một đứa trẻ có nhận thức về âm vị học mạnh thì có thể nhận ra và sử dụng vần, chia nhỏ các từ thành những âm tiết, pha trộn các âm vị thành các âm tiết và các từ, xác định bắt đầu và kết thúc âm thanh bằng một âm tiết và xem các từ nhỏ hơn trong các từ lớn hơn (ví dụ: "giang" trong "Hà Giang" hay "Kiên Giang", "sát" trong "cảnh sát"...).

Share

🫅🏻Hùng Vương là xưng hiệu chung của 18 đời vua thuộc họ Hồng Bàng, được xem là thủy tổ của dân tộc Việt Nam (theo Hùng triều ngọc phả và Thiên Nam bảo lục diễn ca).

🫅🏻Theo truyền thuyết dân gian (không có trong chính sử), Lạc Long Quân và Âu Cơ sinh ra bọc trăm trứng, nở ra trăm người con. Vì Lạc Long Quân là Rồng, còn Âu Cơ vốn là Tiên nên không thể chung sống lâu dài mà phải chia tay nhau. Cha Lạc Long Quân dẫn năm mươi con xuống biển, còn mẹ Âu Cơ dẫn năm mươi con lên non. Dù chia tay nhưng họ hứa với nhau sẽ luôn tương trợ, giúp đỡ nếu ai đó cần, bất chấp khoảng cách. Hùng Vương thứ I chính là người con trưởng theo mẹ Âu Cơ lập nghiệp ở vùng đất Phong Châu và tự xưng vua.

🫅🏻Theo Đại Việt Sử ký Toàn Thư và Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam, thời đại Hùng Vương tồn tại khoảng 2.622 năm (từ năm 2879 TCN đến năm 258 TCN), đóng đô ở Phong Châu (thuộc huyện Bạch Hạc, tỉnh Phú Thọ ngày nay). Hiệu nước khi ấy là Văn Lang, trải qua 18 đời Vua Hùng là:

1.Kinh Dương Vương Lộc Tục, tôn dâng miếu hiệu là Hùng Dương.

2.Lạc Long Quân Sùng Lãm, thụy hiệu Hùng Hiền.

3.Hùng Lân

4.Hùng Việp

5. Hùng Hi

6.Hùng Huy

7.Hùng Chiêu

8.Hùng Vĩ

9.Hùng Định

10.Hùng Hi

11.Hùng Trinh

12.Hùng Võ

13.Hùng Việt

14.Hùng Anh

15.Hùng Triều

16.Hùng Tạo

17.Hùng Nghị

18.Hùng Duệ

🫅🏻Các Vua Hùng đã có công lao to lớn trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước từ thuở hồng hoang. Công lao đó được thể hiện qua hàng trăm di chỉ đồ đồng, đồ đá, đồ sắt; các công cụ lao động như lưỡi cày, liềm hái, rìu, cuốc,... đã được khai quật trên miền đất Tổ bao năm qua. Bên cạnh đó, những tích cổ như truyền thuyết Thánh Gióng, Sơn Tinh - Thủy Tinh, sự tích bánh chưng bánh giầy, sự tích dưa hấu Mai An Tiêm,... đã cho thấy tài năng, trí tuệ, tinh thần đoàn kết cộng đồng thời bấy giờ. Dưới sự lãnh đạo của các đời Hùng Vương, nền văn minh của người Việt cổ từng bước hình thành và phát triển trong suốt chặng dài lịch sử trước công nguyên.

🫅🏻Vì các lẽ trên, các Vua Hùng đại diện cho Tổ Tiên người Việt, cho truyền thống dựng nước và giữ nước từ ngàn đời của ông cha. Theo các tài liệu lịch sử, “ngày giỗ Tổ” xuất hiện rất sớm, ngay từ thời Thục Phán (An Dương Vương). “Cột đá Thề” được phục dựng trên núi Nghĩa Lĩnh đã ghi lại lời thề của vua Thục Phán rằng: “Nguyện có trời cao lồng lộng soi xét, nước Nam được trường tồn, lưu ở miếu Tổ Hùng Vương...”.

🫅🏻Tiếp nối truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, gìn giữ tục thờ cúng tổ tiên thiêng liêng, đến nay toàn dân Việt đã công nhận ngày mùng 10 tháng 3 âm lịch hằng năm là ngày Quốc giỗ. Bên cạnh đó, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương của Việt Nam cũng đã được UNESCO công nhận là Di sản phi vật thể của nhân loại vào năm 2012.

🫅🏻Ngoài khu di tích lịch sử Đền Hùng ở Phú Thọ (nơi thờ tự chính thức các Vua Hùng) còn có một số địa điểm khác trên đất nước Việt Nam cũng có thờ cúng các Hùng Vương, trong đó phải kể đến “Đền tưởng niệm các Vua Hùng” lớn nhất Nam Bộ, tọa lạc ở quận 9, TP.HCM. Công trình đền thờ này nhận được nhiều giải thưởng danh giá và trở thành không gian lý tưởng cho những người con phương Nam thành kính tưởng niệm về quê cha đất Tổ.

Share

Khác với các loại hình nghệ thuật khác như hội hoạ, văn học, điện ảnh.., âm nhạc không hoàn toàn xác định rõ những hình ảnh cụ thể. Âm nhạc bằng ngôn ngữ riêng là giai điệu, âm sắc, cường độ, nhịp độ, hoà âm, tiết tấu... cùng với thời gian đã thu hút, hấp dẫn, làm thoả mãn nhu cầu tình cảm của trẻ.

Âm nhạc là phương tiện giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh, phát triển lời nói, quan hệ giao tiếp, trao đổi tình cảm... Đối với trẻ, âm nhạc là thế giới kì diệu đầy cảm xúc.

Trẻ có thể tiếp nhận âm nhạc ngay từ khi còn nằm trong nôi. Trẻ mầm non dễ xúc cảm, vốn ngây thơ, trong sáng, nên tiếp xúc với âm nhạc là nhu cầu không thể thiếu. Thế giới âm thanh muôn màu không ngừng chuyển động tạo điều kiện cho trẻ phát triển các chức năng tâm lí, năng lực hoạt động và sự hiểu biết của trẻ.

Âm nhạc giúp trẻ phát triển trí nhớ. Trí nhớ âm nhạc là khả năng thu nhận và ghi nhớ lại. Hát cũng liên quan trực tiếp đến sự phát triển thể lực của trẻ, giúp trẻ củng cố cơ quan phát âm, thở sâu, tránh nói lắp, đẩy mạnh chức năng hoạt động của cơ quan phát thanh, hô hấp, hình thành giọng hát ở trẻ..., tạo sự liên hệ nhạy bén giữa các giác quan. Hát còn ảnh hưởng đến tư thế của trẻ: khi học hát, trẻ luôn được nhắc nhở phải ngồi thẳng, đứng thẳng, không gù, đó là điều quan trọng để tạo tư thế đúng.

🧒Đặc tính của trẻ theo độ tuổi khi tiếp xúc với âm nhạc 🧒

Trẻ dưới 1 tuổi

Các nhà tâm lý học cho rằng, sự nhạy cảm và nghe ở trẻ phát triển rất sớm. Trẻ sơ sinh từ

10 - 12 ngày tuổi đã xuất hiện những phản ứng về âm thanh. Tháng thứ 2 có biểu hiện nghe giọng nói (hóng chuyện). Trẻ 4 - 5 tháng tuổi hướng theo nơi phát ra âm thanh. Thí dụ: nghe tiếng xúc xắc lắc, trẻ ngoái nhìn theo nơi phát ra âm thanh. Trẻ có biểu hiện hưởng ứng với tính chất âm thanh trong đó có âm nhạc như lắng nghe khi có tiếng nhạc, đang khóc khi nghe ru hát thì nín khóc... Cuối năm thứ nhất, khi nghe người lớn hát, trẻ bắt chước bập bẹ theo.

Trẻ từ 1 - 2 tuổi

Ở độ tuổi này, những bài hát vui tươi, nhộn nhịp dễ tạo cho trẻ xúc cảm, sự chú ý. Trẻ hát theo người lớn câu hát đơn giản. Trẻ thích nghe hát ru, âm điệu của người thân, ruột thịt và thường hưởng ứng với âm nhạc bằng những động tác đơn giản như vẫy tay, nhún chân, vỗ tay... tuy chưa hoàn toàn khớp với nhịp điệu nhạc.

🎶Lợi ích đưa âm nhạc vào dạy ngôn ngữ 🎶

Chúng ta có thể đưa các phần rèn luyện ngữ âm vào 

• Trẻ hát và nói cùng sử dụng một bộ máy phát âm. Vì thế luyện hát cho trẻ đồng thời cũng là luyên âm thanh ngôn ngữ. Dạy trẻ hát tức là rèn luyện cho trẻ khả năng điều khiển bộ máy phát âm của mình. Giúp trẻ có cơ hội “đối đáp” lại với bạn. Vì lúc này trẻ chưa có khả năng nói thành từ, câu hoàn chỉnh thì nhờ những giai điệu của bài hát, trẻ sẽ thêm phấn khích và tăng thêm tương tác với cha mẹ. 

• Các giờ nghe hát là luyện tai nghe cho trẻ. Tai nghe âm nhạc khiến cho khả năng nghe tinh tế hơn, nhạy cảm hơn rất nhiều chính bởi bản chất của âm thanh nhạc âm nhạc Nghe nhạc là nghe một cách toàn diện cả cao độ, cường đô, nhịp điệu, âm sắc

• Các bài hát đòi hỏi trẻ phải làm chủ việc điều khiến việc phát âm một cách hết sức tinh tế sao cho âm thanh ngôn ngữ vừa đúng, vừa biểu cảm. 

💖 Hôm nay, hãy cùng con hát một bài hát nào mà trẻ hay bạn cùng yêu thích nhé.  

Share

🪷Đồng dao, đồng diêu : câu hát chơi, con nít hay hát. Đó là định nghĩa đơn giản nhất của Huỳnh Tịnh Paulus Của, trong đại Nam Quấc Âm Tự Vị, cuốn tự điển đầu tiên của Việt Nam, xuất bản năm 1895 tại Sài Gòn.

🪷Ba mươi sáu năm sau, Ban Văn học Hội Khai Trí Tiến đức khởi thảo Việt Nam Tự điển, Mặc Lâm xuất bản tại Hà Nội năm 1931 và Nhà In Imprimarie Trung Bắc Tân Văn phát hành, cũng định nghĩa ngắn gọn. Đồng dao là câu hát trẻ con. Hơn thế kỷ sau, tức là cả 103 năm sau, Đại Từ điển Tiếng Việt của Nguyễn Như Ý, do Bộ Giáo dục và đào tạo, Trung tâm Ngôn ngữ và Văn hóa Cộng hòa Xã hội Chủ Nghĩa Việt Nam, nhà xuất bản Văn hóa Thông tin phát hành năm 1998, định nghĩa đồng dao: lời hát truyền miệng của trẻ con, nhưng không đưa ra một câu nào.

🪷Đồng dao được truyền từ đời này tiếp đời nọ, vùng này qua vùng kia, có khi thay đổi, có khi sai lạc, có khi thất truyền, và bị quên lãng. Tác giả hẩu hết vô danh, hay nói đúng hơn, chính dân gian là tác giả.

🪷Thuở ban đầu, đồng dao chỉ được truyền miệng, nhưng nhờ ngắn gọn đơn giản ba, bốn hoặc năm chữ, có khi ngô nghê, nhưng vần điệu tiết tấu nhịp nhàng nên rất dễ hiểu dễ nhớ.  Về sau, rất nhiều bài đồng dao được đặt nhạc nên được phổ biến rộng rãi. 

🫶Đặc điểm Ngôn ngữ

Bài Đồng dao thường có tính chất nhẹ nhàng, tình cảm, dễ in vào tâm trí trẻ thông qua hình ảnh sống động, sự vật, hình thể bằng con đường tình cảm, hát. Đồng dao là sự nối tiếp chức năng của tiếng hát mẹ ru. Đồng dao sử dụng ca từ đơn giản ngắn gọn chỉ hai từ, ba từ, bốn hoặc năm chữ tưởng chừng không có ý nghĩa kết hợp với vần điệu tiết tấu nhịp nhàng dễ nhớ khiến trẻ nhỏ yêu thích. Về nội dung và nghệ thuật diễn xướng ta thấy có nhiều hoạt động như: hoạt động hát, hoạt động vui chơi, hoạt động trò chơi.

Thể thơ phổ biến thường sử dụng trong hát Đồng dao là thể thơ bốn chữ, bốn chữ biến thể và thể thơ lục bát, thơ hai chữ, ba chữ, thể thơ hỗn hợp. Thành phần cấu tạo một bài Đồng dao bao gồm âm điệu và thanh điệu, lối bắt vần chân, vần lưng tạo cho lời ca bài Đồng dao gần với chất ca xướng. Cùng với sự xuất hiện phổ biến của vần bằng (thanh không - thanh huyền), vần trắc (gồm 4 thanh còn lại) ở giữa dòng và cuối dòng tạo sự luân phiên thanh bằng, trắc làm nên tính trầm bổng cho giai điệu có chứa cả phần nhạc và phần thơ.

Bài “Thả đỉa ba ba” xây dựng ở thể thơ bốn chữ, sử dụng lối bắt vần chân luân phiên thanh bằng trắc tương đối nhịp nhàng:

Thả đỉa ba ba
Chớ bắt đàn bà
Phải tội đàn ông
Cơm trắng như bông…

🎋Ngoài ra, trong một số bài Đồng dao khác sử dụng thể thơ hỗn hợp, thể thơ lục bát, có khi lời ca là sự kết hợp của thể thơ bốn chữ, năm chữ, sáu chữ nhưng thực chất lại là sự biến thể của thể bốn chữ do yêu cầu mở rộng nội dung câu thơ. Thể thơ này hoàn toàn phù hợp với nhận thức của trẻ

                                    Thằng Bờm có cái quạt mo

Phú ông xin đổi ba bò chín trâu

                                   Bờm rằng Bờm chẳng lấy trâu

                                     Phú ông xin đổi ao sâu cá mè…

🎋 Lời ca của Đồng dao có vị trí quan trọng trong việc thực hiện trò chơi âm nhạc bởi giúp trẻ dễ nhớ, dễ phát âm, nội dung lời ca có mối liên hệ mật thiết với môi trường xung quanh, sự vật hiện tượng, nội dung trò chơi. Đặc biệt phần lời ca hỗ trợ cho động tác vận động của trò chơi linh hoạt phong phú và hấp dẫn   

Nu na nu nống

Cái cống nằm trong

Con ong nằm ngoài

Củ khoai chấm mật…

🎋Kho tàng đồng dao và trò chơi dân gian trẻ em Việt Nam còn rất nhiều bài hay và còn giúp trẻ gắn kết với nhau thông qua các trò chơi tập thể. Tiếc rằng, với cuộc sống hiện đại, nó dần dần mai một. Chúng ta hiếm gặp hình ảnh các em tụm năm tụm ba chơi các trò “Dung dăng dung dẻ”, “Rồng rắn lên mây”, “Bịt mắt bắt dê”… vào những đêm trăng sáng. Đã đến lúc chúng ta nên duy trì sức sống của đồng dao trong không gian văn hóa đương đại. Đọc lại đồng dao cho trẻ nghe, chơi cùng với trẻ, giúp kết nối giữa cha mẹ, con cái và tạm xa những màn hình thiết bị điện tử.

Share

Nguồn http://www.spnttw.edu.vn/articledetail.aspx?articleid=4058&sitepageid=656

❣️Đây là giai đoạn trẻ học cách sử dụng bộ máy phát âm để phát triển ngôn ngữ, trẻ không chỉ lắng nghe và quan sát sự chuyển động của cơ quan phát âm của người nói mà còn chủ động tập nói.

❣️Từ 13 - 16 tháng, trẻ đã bắt đầu nắm bắt được một số từ vựng, bắt đầu manh nha khả năng khái quát ngôn ngữ, biểu hiện ở việc trẻ có thể phân biệt hoặc liên hệ giữa các từ khác nhau với sự vật cụ thể; khả năng lí giải ngôn ngữ cũng có sự tiến bộ.

❣️Trẻ từ 1 tuổi rưỡi trở lên đã có thể nghe hiểu những câu chuyện ngắn, nhưng trẻ gần như vẫn chưa có khả năng biểu đạt ngôn ngữ, chưa biết nói những câu hoàn chỉnh, mới chỉ dùng một, hai từ thay thế cho ý nghĩa của cả câu.

❣️Từ 17 - 24 tháng tuổi là giai đoạn nói câu đơn giản. Giai đoạn này, trẻ đã nắm vững được tương đối nhiều các từ vựng trong cuộc sống hằng ngày. Ví dụ, các danh từ thường dùng, tên của các sự vật thường gặp và các động tác thường thực hiện. Ở giai đoạn này, trẻ đã nói được các câu đơn giản, trẻ cũng sẽ kết hợp các cầu đơn giản thành câu phức, ví dụ: Con chơi đồ chơi; Mẹ đi làm... Vào cuối giai đoạn này, cùng với sự tiến bộ hơn về khả năng lí giải ngôn ngữ, trẻ có thể tiến hành đối thoại với người lớn bằng những câu đơn giản.

🧒 Dạy trẻ nhận biết, tập nói 🧒

💖 Trò chuyện với trẻ, cần kết hợp biểu cảm bằng giọng nói và nét mặt.

💖Dùng đồ vật, đồ chơi dạy trẻ nói theo bạn. Yêu cầu trẻ phát âm theo những hợp âm có độ to nhỏ, nhanh chậm khác nhau, ví dụ: u... u... u..., ư... ư... ư.

💖Giúp trẻ nhận thức về thế giới động vật, nhằm bồi dưỡng khả năng nhìn, nghe và nói của trẻ, nâng cao tính tương quan giữa ngôn ngữ và vật thật; tăng cường luyện tập cho trẻ nói theo kết cấu câu có cả chủ ngữ và vị ngữ.
+ Ví dụ: Lựa chọn ngẫu nhiên một con vật, nói tên con vật, yêu cầu trẻ mô phỏng tiếng kêu của con vật đó. Hoặc bạn bắt chước tiếng kêu của con vật, trẻ nói tên con vật tương ứng.

+ Bạn hỏi trẻ có biết con vật đó thích ăn cái gì không? Đầu tiên, bảo trẻ cầm bức ảnh thức ăn mà con vật đó hay ăn/thích ăn; sau đó dẫn dắt trẻ nói: Mèo ăn cá, trâu ăn cỏ...

💖Cho trẻ nghe nhạc, làm động tác. Hướng dẫn trẻ nói ra những câu phức đơn giản, lí giải câu lựa chọn, tạo cơ hội cho trẻ liên hệ giữa ngôn ngữ và động tác. Bạn có thể chọn một bài hát thiếu nhi, sau đó hát cho trẻ nghe, thực hiện các động tác trong bài hát. Ví dụ:
+  "Một con vịt xòe ra hai cái cánh. Nó kêu rằng quác quác quác, quạc quạc quạc...".

+ Bạn dẫn dắt để trẻ nói ra những câu phức đơn giản: "Em rửa mặt thật sạch, em chải răng trắng tinh...".

+ Bạn giúp trẻ lí giải câu lựa chọn, ví dụ: "Con thích cúi người hay thích vỗ tay?"; "Con thích nắm tay hay thích cúi đầu chào?" .. để trẻ lần lượt chọn, trả lời và làm các động tác tương ứng.

💖 Bạn chỉ ra lỗi sai cho trẻ. Mục đích để nâng cao khả năng lí giải, phán đoán và biểu đạt ngôn ngữ của trẻ. Ví dụ, giáo viên nói: Con mèo kêu gâu, gâu; Ô tô kêu kính coong, Tàu hoa kêu tu tu xình xịch...Ngoài ra, bạn có thể yêu cầu trẻ mô phỏng tiếng kêu của xe cấp cứu, xe cảnh sát…

🎉 Như vậy là chúng ta đã tìm hiểu những đặc điểm ngôn ngữ của trẻ trong năm đầu tiên và một số hoạt động ngôn ngữ chúng ta có thể cùng làm với con ở nhà. Học tập ngôn ngữ thông qua vật thật sẽ khiến trẻ ghi nhớ sâu hơn, học tập ngôn ngữ kết hợp với thực tiễn sẽ khiến cho trẻ càng thêm hứng thú.

Share

👩‍❤️‍👩Tương tác mẫu tính giúp trẻ phát triển các phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ

🫶🏼TTMT trước hết thể hiện qua sự tương tác phi ngôn ngữ. Biểu hiện đậm nét của TTMT phi ngôn ngữ chính là sự điều chỉnh hướng nhìn giữa người lớn và trẻ. Sự chú ý chung (joint attention) vốn là điều được chia sẻ giữa người lớn với trẻ. Điều này giúp trẻ nhận ra tính mục đích trong lời nói của người lớn trong khi nắm bắt sự vật hay sự kiện gắn theo chủ đề "ở đây, bây giờ" cũng như việc sử dụng những từ quen thuộc với mục đích cung cấp thông tin sâu hơn giúp trẻ hiếu từ nói riêng và lĩnh hội ngôn ngữ nói chung (Clark, 2003). Thêm vào đó, đặc biệt là trong giai đoạn ngôn ngữ sớm, việc sử dụng những cử chỉ, điệu bộ thích hợp kết hợp với ngôn ngữ miêu tả có thế sẽ giúp trẻ tập trung được sự chú ý vào vật, việc và vật chất thay vì chỉ thuần tuý khuyến khích bằng lời.

🫶🏼Hướng sự chú ý trong các hành vi mẫu tính cũng có tác dụng tăng cường phát triển ngôn ngữ một cách gián tiếp. Chẳng hạn như, việc thể hiện điệu bộ kết hợp với các thông tin bằng lời có thể tạo nên các kích thích thúc đẩy tình huống giao tiếp có sự chú ý chung giữa mẹ và bé diễn ra lâu hơn.

🫶🏼TTMT còn giúp trẻ phát triển được hành động trỏ tay với tư cách là khởi nguồn của ngôn ngữ. Thông qua TTMT ở giai đoạn 3 - 4 tháng tuổi trở đi, trẻ được tiếp xúc và làm quen với hành động trỏ tay.

👩‍❤️‍👩Tương tác mẫu tính giúp trẻ phát triển phương tiện giao tiếp ngôn ngữ và thói quen giao tiếp ngôn ngữ

Một tỉ lệ lớn những ngôn ngữ mẫu tính là để phản ứng lại lời nói hoặc hành động của trẻ. Điều này chứng tỏ rằng lời mẹ nói không đơn thuần chỉ là cung cấp thông tin tới cho trẻ mà còn để khuyến khích trẻ giao tiếp. Do đó, một vài đặc điểm của ngôn ngữ mẫu tính chỉ có thể giải thích trong một khung tương tác nhất định của mẹ/người chăm sóc và trẻ. Chẳng hạn như một tỉ lệ lớn những câu hỏi trong ngôn ngữ mẫu tính được xem như là một cách đẩy lượt thoại tiếp theo tới trẻ. Để xây dựng một cuộc thoại đảm bảo cấu trúc lượt lời luân phiên với trẻ nhỏ, người mẹ phải phản ứng tương tác bằng cách vừa phát ra câu hỏi (chủ yếu là câu hỏi Có/Không) lại vừa tự trả lời cho lượt thoại tiếp theo. Người mẹ cũng thường rà soát lại những điều mà trẻ nói bằng những câu hỏi phân loại. Thêm vào đó, họ có xu hướng sửa sai cả về ngữ pháp, ngữ nghĩa và yêu cầu trẻ một chủ đề giao tiếp nào đó. Để duy trì chủ đề giao tiếp với trẻ, người mẹ thường mở rộng những gì mà trẻ vừa mới yêu cầu và cũng đồng thời nhắc lại hoặc phát triển nội dung ngữ nghĩa câu nói của trẻ. Tất cả những điều trên đều tạo thuận lợi cho sự phát triển ngôn ngữ của trẻ.

🫶🏼TTMT không chỉ đơn thuần là sự tác động từ mẹ đến trẻ, mà ngược lại còn là quá trình điều chỉnh ngược lại giữa trẻ đối với mẹ. Ngay từ giai đoạn 2 - 3 tháng tuổi, dù là trẻ mới chỉ có thể tiến hành giao lưu cảm xúc, nhưng trẻ đã thể hiện sự chủ động trong quá trình giao tiếp với mẹ. Biểu hiện của sự chủ động này trước hết là rõ ràng không phải ai, và cũng không phải khi nào cũng có thể dễ dàng giao lưu, trò chuyện với trẻ mà phải là những người được trẻ yêu thích, và vào những thời điểm mà trẻ cảm thấy dễ chịu (sau khi tắm, lúc đã ăn no..) thi moi  được trẻ đón nhận. Nếu không, trẻ sẽ chủ động lảng tránh rõ rệt. Mặt khác, không chỉ trẻ bắt chước các hành động giao lưu của người lớn, mà ngay cả người lớn cũng bắt chước lại trẻ, đặc biệt là bắt chước âm thanh "âu ơ..." hoặc nhại lại những lời ngọng nghịu dễ thương của con trẻ. Với người lớn, đó có thể là cái cách để họ cảm thấy dễ dàng tìm được "tiếng nói chung" đồng điệu, đồng cảm với trẻ.

🫶🏼Việc trẻ trao vật, khoe vật hay vòi vĩnh người lớn cũng là cách mà trẻ thể hiện sự chủ động của mình trong quá trình TTMT với mẹ. Bên cạnh việc tiếp nhận hành vi điều khiển ánh mắt của mẹ, trẻ cũng biết dùng ánh mắt để điều khiển mẹ và những người thân xung quanh mình. Khi đã lĩnh hội được hành động trỏ tay, trẻ bắt đầu dùng trỏ tay để lái sự chú ý của người lớn về phía các sự vật, hiện tượng khác. Một mặt có thể yêu cầu người lớn đáp ứng mặt khác có thể để chia sẻ thông tin với người lớn, khiến họ phải quay lại để xác nhận những sự vật mà trẻ đang chú ý và đồng thời chia sẻ cảm xúc với trẻ.

🫶🏼Tóm lại, khi chúng ta nói chuyện với trẻ, trẻ thường sẽ tham gia và đáp lại bằng một cách nhất định. Các biểu hiện đáp lại của trẻ hướng tới giao tiếp sẽ cho chúng ta biết những phản hồi quan trọng mà trẻ dành cho người lớn. Việc người lớn sử dụng ngôn ngữ mẫu tính cũng không đơn thuần do người lớn thích làm điều đó, mà chính là do sự "yêu cầu, điều chỉnh" từ phía trẻ. Cha mẹ và những người lớn khác, kể cả trẻ em lớn đều sử dụng một loại ngôn ngữ đặc biệt khi nói chuyện với trẻ. Một trong những điểm đáng chú ý về ngôn ngữ mẫu tính là dường như nó luôn luôn được kiểm định mức độ phức tạp vừa phải để phù hợp với từng trẻ. Làm thế nào để chúng ta biết là mức độ ngôn ngữ nào là là thích hợp cho mỗi trẻ? Rõ ràng, trẻ có cách để thông báo cho người lớn mức độ ngôn ngữ mà trẻ có thể lí giải bằng cách đáp lại người lớn theo những biểu hiện khác nhau. Không mất nhiều thời gian để đứa trẻ có thể "đào tạo" cho mình một đối tác giao tiếp mới, phù hợp với trẻ. Bởi lẽ trên hết, không ai muốn bị làm ngơ khi họ đang cố gắng để giao tiếp với một em bé.

_ Theo tiến sĩ Đinh Thanh Tuyến _

Share

🌱Đ𝐚̣̆𝐜 đ𝐢𝐞̂̉𝐦 𝐧𝐠𝐨̂𝐧 𝐧𝐠𝐮̛̃ 𝐜𝐮̉𝐚 𝐭𝐫𝐞̉ 𝐭𝐫𝐨𝐧𝐠 𝐧𝐚̆𝐦 đ𝐚̂̀𝐮 𝐭𝐢𝐞̂𝐧 🌱

❣️Năm đầu tiên là giai đoạn tiền ngôn ngữ, trẻ học cách sử dụng bộ máy phát âm, tập lắng nghe và quan sát sự chuyển động của cơ quan phát âm của người nói.

❣️Giai đoạn từ 0 - 8 tháng tuổi được coi là giai đoạn tiền lý giải ngôn ngữ. Hoạt động ngôn ngữ của con người bao gồm hai phương diện là nghe và nói, hoàn toàn tương ứng với quá trình học tập mang tính tiếp thu và biểu đạt trong hoạt động ngôn ngữ của trẻ. Việc học hỏi ngôn ngữ phải tiếp thu trước rồi mới đến lý giải, cuối cùng là biểu đạt. 

❣️Trẻ từ 0 - 8 tháng vẫn chưa biết nói chuyện với người lớn, gần như không thể lý giải được ngôn ngữ của người lớn, chưa có khả năng biểu đạt ngôn ngữ, hoạt động ngôn ngữ của trẻ chủ yếu là mang tính tiếp thu. Nhưng trẻ cũng đang chuẩn bị cho việc phát triển ngôn ngữ của mình. Một mặt, trẻ sẽ tự rèn luyện phát âm bằng cách ê a; mặt khác, trẻ cũng bắt đầu lý giải ngôn ngữ một cách mơ hồ, với tốc độ tiến bộ rất nhanh chóng, trẻ sẽ lý giải một số từ, câu cú nào đó thông qua ngữ âm, ngữ điệu kết hợp với các động tác cơ thể, vẻ mặt của người lớn hoặc một số vật thể thực mà người lớn giơ ra trước mặt. Biểu hiện ngôn ngữ của trẻ thông thường như sau:

• Trẻ 3 tháng tuổi đã bắt đầu có các biểu hiện tích cực muốn "nói" mẹ có thể lắng nghe những âm thanh mà trẻ phát ra lúc dễ chịu, lúc vui vẻ.  Ví dụ: a, ô, ư…

• Từ khoảng tháng thứ 5 cho đến 1 tuổi, trẻ bước vào thời kỳ bập bẹ. Trẻ nhận biết được ngữ điệu của giọng nói, có thể phát ra những bập bẹ. Cụ thể:+  Âm bập bẹ không có nghĩa, không thể hiện nhu cầu của trẻ, chỉ có tác dụng luyện tập bộ máy phát âm.+  Âm bập bẹ có nghĩa, thể hiện nhu cầu của trẻ, gắn với những hoàn cảnh nhất định. Tuy nhiên, âm bập bẹ không ổn định giữa âm và nghĩa. Cùng là đòi ăn, những trẻ khác nhau có thể phát ra những âm thanh khác nhau: măm, măm, măm; mâm, mâm, mâm; ây, ây...

• Từ 9 - 12 tháng là giai đoạn lý giải ngôn ngữ. Các nghiên cứu đã chứng minh, cho dù là đứa trẻ sơ sinh ở quốc gia nào, chỉ cần cơ quan phát âm phát triển bình thường, đồng thời có một môi trường ngôn ngữ thích hợp, bắt đầu từ tháng thứ 9 trở đi, trẻ sẽ bước vào giai đoạn lý giải ngôn ngữ của người lớn: trẻ có thể lý giải được một số từ, câu. Tuy nhiên, do các nhân tố di truyền, giáo dục, môi trường... sự khác biệt trong phát triển ngôn ngữ ở từng trẻ là tương đối lớn. Có trẻ 7 - 8 tháng tuổi đã có khả năng lý giải ngôn ngữ, có những trẻ phải hơn 1 tuổi mới bắt đầu. Điều này cần có sự quan sát tỉ mỉ và kiên trì dẫn dắt của người chăm sóc trẻ.

🌱𝐃𝐚̣𝐲 𝐭𝐫𝐞̉ 𝐧𝐡𝐚̣̂𝐧 𝐛𝐢𝐞̂́𝐭, 𝐭𝐚̣̂𝐩 𝐧𝐨́𝐢 🌱

💞Nói chuyện với trẻ, dẫn dắt trẻ phát âm, mẹ cũng phát âm theo để tăng thêm hứng thú phát âm của trẻ, cần kết hợp biểu cảm bằng giọng nói và nét mặt.

💞Lắng nghe các âm do trẻ phát ra và nhắc lại các âm đó để kích thích trẻ tiếp tục phát âm, ví dụ: ma ma, ba ba, bà bà, bập bập..

💞Dùng đồ vật, đồ chơi dạy trẻ nói theo. Dùng món đồ chơi mà trẻ thích để chơi đùa với trẻ, quan sát xem trẻ có thể dùng âm thanh biểu đạt trẻ mong muốn lấy món đồ chơi đó không.

💞Hát cho trẻ nghe các bài hát êm dịu, vui tươi để trẻ làm quen với các âm điệu khác nhau. 

💞Khi làm việc không quên nói chuyện với trẻ. Bên cạnh đó, phát ra những âm thanh có liên quan đến hành vi nhằm tăng cường tính liên quan giữa ngôn ngữ và vật thực, thúc đẩy sự phát triển ngôn ngữ của trẻ.

💞Cho dù lúc cho trẻ ăn, tắm, massage hay thay tã, mẹ đều phối hợp hành động với ngôn ngữ, đồng thời phải nói một cách nhẹ nhàng, chính xác cho trẻ nghe.

• Nói cho trẻ biết, mỗi loại đồ chơi đều có thể phát ra âm thanh tương ứng. Ví dụ: ô tô kêu bim, bim, bim; tàu hỏa kêu xịch, xịch, xịch; chuông xe đạp kêu kính coong, kính coong; cái trống kêu tùng... tùng... tùng…

• Có thể treo một số bức tranh về động vật ở trong nhà, mẹ vừa bế trẻ ngắm nhìn bức tranh vừa chậm rãi miêu tả tiếng kêu của con vật đó cho trẻ nghe.

💞Thông qua việc gọi tên để tăng cường kích thích ngôn ngữ đối với trẻ. Khi trẻ biết ngồi, mẹ có thể để trẻ ngồi chơi đồ chơi, mẹ ngồi bên cạnh gọi tên trẻ, cho đến khi cứ nghe thấy mẹ gọi tên là trẻ biết quay về phía mẹ. Mẹ có thể dùng đồ chơi hoặc những cái ôm, hôn làm phần thưởng cho bé trẻ. Từ dưới 8 tháng tuổi, trẻ đã có thể dùng ngôn ngữ bằng tay hoặc các âm cơ bản để chào hỏi, tạm biệt... Vì vậy, mẹ có thể chủ động gọi và chào hỏi mỗi khi trẻ thức dậy.

🌾Như vậy là chúng ta đã tìm hiểu những đặc điểm ngôn ngữ của trẻ trong năm đầu tiên và một số hoạt động ngôn ngữ chúng ta có thể cùng làm với con ở nhà. Chúng ta không cần phải quá cầu kỳ trong việc chọn đồ chơi hay cách chơi mà có thể ứng dụng luôn những gì có xung quanh ta và những hoạt động chúng ta làm trong sinh hoạt hằng ngày. Chúc các mẹ có thời gian thật vui vẻ bên con và chúng ta cùng đón chờ phần tiếp theo nhé. 

Share

- Giai đoạn tiền ngôn ngữ : Đây là giai đoạn đầu tiên của quá trình học nói của đứa trẻ. Mặc dù trẻ chưa có các từ, chưa hiểu cách sử dụng các quy tắc ngữ pháp nhưng trẻ đã bắt đầu bước vào giao tiếp. Các nhà tâm lý học cho rằng thời kỳ tiền ngôn ngữ này là chung cho tất cả các ngôn ngữ và thời kỳ tăm búp bê của trẻ em trên toàn thế giới là như nhau Điều này chứng tỏ tăng chúng ta được sinh ra đã sản có bản năng giao tiếp. Giai đoạn giao lưu cảm xúc chiêm vai trò chủ đao Đứa trẻ sử dụng các âm bặp bẹ, các cử chỉ, thái độ để giao tiếp với người lớn

- Giai đoạn ngôn ngữ : Bắt đầu từ 12 tháng trở đi sẽ xuất hiện những âm bập bẹ có nghĩa đầu tiên và ngay lập tức trẻ huy động chúng vào giao tiếp với người lớn. Các âm bập bẹ nhanh chóng mất đi nhường chỗ cho các từ tham gia vào cấu tạo câu sử dụng trong giao tiếp Những từ đầu tiên xuất hiện, các kiểu câu đơn giản gồm 2 - 3 từ khiên cho khả năng giao tiếp của thẻ tăng lên Trẻ tích cực hơn trong giao tiếp và sử dụng ngôn ngữ để giao tiếp Nhu cầu giao tiếp tăng lên thúc

đấy hoạt động giao tiếp ngôn ngữ, kết quả là các kỹ năng giao tiếp ngôn ngữ được hình thành

Các tác giả Penny Tassoni và Kate Beith trong cuốn Nursery Nursing (chăm sóc trẻ thơ) đã khái quát các bước phát triển chung ngôn ngữ trẻ em theo bảng dưới đây.